Nuôi heo rừng lai theo chuỗi: Lối thoát cho bài toán “được mùa – mất giá”

Nhiều năm qua, chăn nuôi nhỏ lẻ vẫn là sinh kế chính của không ít hộ dân khu vực nông thôn của thành phố Đà Nẵng.

Tuy nhiên, sản xuất manh mún, thiếu liên kết khiến người nuôi thường xuyên rơi vào vòng luẩn quẩn: Giá thức ăn tăng, dịch bệnh khó kiểm soát, đầu ra bấp bênh. Đặc biệt với các hộ chăn nuôi heo, chỉ một biến động thị trường hay một đợt dịch cũng đủ “xóa sổ” thành quả tích lũy trong nhiều tháng.

Từ thực tế đó, anh Phan Phước Đồng ở xã Thăng Bình, thành phố Đà Nẵng người từng công tác trong cơ quan hành chính nhà nước, gắn bó lâu năm với nông thôn – đã trăn trở tìm kiếm một mô hình chăn nuôi vừa phù hợp với quy mô hộ gia đình, vừa giảm thiểu rủi ro và tạo giá trị kinh tế ổn định.

Trong một chuyến công tác vào khu vực Tây Nam Bộ, anh Đồng tiếp cận mô hình nuôi heo rừng lai (heo rừng bản địa lai với heo rừng Thái Lan) theo chuỗi giá trị.

Đây là giống heo có sức đề kháng tốt, ít bệnh, phù hợp với điều kiện chăn nuôi bán tự nhiên, chi phí thấp.

Nhận thấy tiềm năng của mô hình, cuối năm 2024, anh Đồng thành lập Công ty TNHH MTV Sản xuất và Thương mại Bảo Quân HĐ, từng bước triển khai chuỗi liên kết nuôi heo rừng lai hữu cơ, đồng thời định hướng thị trường tiêu thụ trọng điểm là thành phố Đà Nẵng, nơi nhu cầu thực phẩm sạch ngày càng tăng cao.

Khác với hình thức mua bán con giống truyền thống, Công ty Bảo Quân HĐ xây dựng mô hình liên kết dựa trên nguyên tắc “cùng làm – cùng hưởng – cùng phát triển kinh tế hộ”.

Doanh nghiệp đưa ra cơ chế gồm: Hỗ trợ kỹ thuật, bao đầu ra trong thời gian từ 3 đến 5 năm. Giá thu mua heo thịt được cam kết đúng theo hợp đồng và ổn định, giúp nông hộ yên tâm sản xuất, không lo bị thương lái ép giá.

Bên cạnh đó, các hộ tham gia chuỗi liên kết được chuyển giao quy trình - kỹ thuật chăn nuôi theo hướng hữu cơ, từ thiết kế chuồng trại, vệ sinh thú y đến phối trộn thức ăn.

Được nhân viên kỹ thuật của doanh nghiệp theo dõi sát sao trong suốt quá trình nuôi, kịp thời hổ trợ, xử lý các vấn đề phát sinh.

Điểm nổi bật của mô hình nuôi heo rừng lai là khả năng tận dụng tối đa nguồn thức ăn tự nhiên có sẵn tại địa phương. Khẩu phần ăn của heo gồm khoảng 70% thức ăn thô như rau, cỏ, chuối cây; 20% tinh bột ( cám gạo, bột bắp) và chỉ 10% bột dinh dưỡng bổ sung.

Những nông hộ có mô hình vườn – ao – chuồng có thể tận dụng phụ phẩm nông nghiệp, bã đậu, hèm bia rượu, cá tạp để làm thức ăn… vừa giảm chi phí, vừa đảm bảo tiêu chí chăn nuôi hữu cơ.

Theo anh Đồng, heo rừng lai có sức đề kháng cao, tỷ lệ sinh sản đạt trên 90%, mỗi năm heo nái đẻ được 2 lứa.

Thời gian nuôi dài hơn heo nuôi theo hướng công nghiệp nhưng bù lại chất lượng thịt săn chắc, thơm ngon, được người tiêu dùng ưa chuộng, đặc biệt là phân khúc khách hàng tại thành phố Đà Nẵng và các đô thị lớn.

Việc chủ động nguồn giống giúp doanh nghiệp kiểm soát chất lượng đàn heo, đảm bảo cung ứng ổn định cho hệ thống liên kết đang ngày càng mở rộng.

Đến nay, anh Đồng đã xây dựng được 2 trang trại ở xã Thăng An và xã Đồng Dương, với diện tích hơn 5.000m2, công suất hơn 50 con heo giống mỗi trại.

Sau hơn 1 năm xây dựng mô hình chăn nuôi theo chuỗi giá trị, anh Đồng đã liên kết và bao tiêu cho 10 hộ chăn nuôi, với quy mô trung bình 3-10 con/hộ, đặt biệt có 1 hộ nuôi số lượng lớn 30 nái, 3 đực.

Đến hiện nay đã có 3 hộ có heo thịt xuất bán cho công ty và tạo công ăn việc làm ổn định cho hàng chục lao động ở địa phương.

Bán heo rừng thịt, bán heo rừng giống đều hút hàng

Bà Nguyễn Thị Cam (xã Đồng Dương, thành phố Đà Nẵng), một trong những hộ đầu tiên tham gia mô hình, cho biết: Trước đây gia đình bà nuôi nhỏ lẻ nên lúc được giá, lúc lại lỗ.

Từ khi tham gia chuỗi liên kết, bà yên tâm hơn vì có doanh nghiệp hỗ trợ kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm. Chi phí thức ăn giảm đáng kể nhờ tận dụng phụ phẩm nông nghiệp sẵn có.

“Đầu tư không nhiều, công chăm sóc cũng vừa phải, lại có đơn vị đứng ra bao tiêu thì người nuôi đỡ nặng gánh hơn.

Tôi thấy cách làm này phù hợp với điều kiện nông hộ. Nay heo đã có chửa, chỉ vài tháng nữa tôi sẽ có đàn heo con. Nhẩm tính, mỗi con heo thịt nuôi từ 5 - 6 tháng tuổi có thể bán được khoản 3 triệu đồng, thu nhập khá ổn định...”. bà Cam phấn khởi nói.

Chị Huệ, vợ anh Đồng cho biết: Không dừng lại ở khâu chăn nuôi, công ty TNHH Bảo Quân HĐ đang xúc tiến xây dựng xưởng sơ chế và chế biến thực phẩm sạch, hướng tới sản xuất các sản phẩm như thịt heo đóng gói, chả, nem, xúc xích… đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm để phục vụ hệ thống siêu thị, cửa hàng thực phẩm sạch và kênh bán lẻ tại thành phố Đà Nẵng.

Đây được xem là bước đi quan trọng để hoàn thiện chuỗi giá trị khép kín theo mục tiêu “Từ chuồng nuôi đến bàn ăn” với xứ mệnh “Người nuôi có lời, người ăn có lợi”.

Trong giai đoạn tiếp theo, các sản phẩm từ heo rừng lai sẽ được đăng ký truy xuất nguồn gốc, gắn tem QR để người tiêu dùng dễ dàng kiểm tra quy trình chăn nuôi, đảm bảo minh bạch và an toàn thực phẩm theo chuẩn HACCP, tiêu chuẩn ISO.

Mỗi tháng, có thể cung ứng từ 800 – 1.000kg thịt ra thị trường, đáp ứng nhu cầu ngày càng lớn của người tiêu dùng đô thị.

Theo đánh giá của đối tác là đơn vị phân phối tại Đà Nẵng, thực phẩm sạch từ mô hình của công ty TNHH SX&TM Bảo Quân HĐ có nguồn gốc rõ ràng, sản xuất theo hướng hữu cơ đang là xu hướng tất yếu.

Việc hình thành các chuỗi liên kết chặt chẽ với nông hộ không chỉ giúp ổn định nguồn cung mà còn nâng cao giá trị nông sản địa phương.

Mô hình nuôi heo rừng lai hữu cơ theo chuỗi khép kín không chỉ mang lại lợi ích kinh tế, mà còn góp phần thay đổi tư duy sản xuất của nông dân, từ “mạnh ai nấy làm” sang hợp tác cùng phát triển. Sự gắn kết giữa nông dân – doanh nghiệp – thị trường giúp chia sẻ rủi ro, nâng cao trách nhiệm trong từng khâu sản xuất.

“Chúng tôi tin rằng, khi người nông dân được đồng hành, được bảo vệ trước những biến động thị trường, họ sẽ yên tâm đầu tư và sản xuất bền vững.

Mỗi ký thịt heo rừng lai đến tay người tiêu dùng không chỉ là sản phẩm, mà còn là tâm huyết và trách nhiệm của cả một chuỗi liên kết...”, anh Phan Phước Đồng chia sẻ.

Hiệu quả từ mô hình nuôi heo rừng lai hữu cơ theo chuỗi khép kín đang cho thấy một hướng đi khả thi cho chăn nuôi nông hộ tại miền Trung, nơi nông nghiệp không chỉ là kế sinh nhai, mà còn là nền tảng cho phát triển bền vững trong tương lai.

Theo TRẦN HẬU/ DÂN VIỆT