Người đầu tiên đưa quất cảnh về vùng đất mới

Những ngày này, khi không khí Tết cổ truyền đang đến gần, vườn quất cảnh rộng hàng nghìn mét vuông với khoảng 1.500 gốc quất của gia đình ông Nguyễn Văn Quân, phường Nam Cường, tỉnh Lào Cai đã sẵn sàng xuống phố, góp thêm sắc xuân cho Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026.

Quê gốc ở tỉnh Hưng Yên, cái nôi của nghề trồng quất cảnh, nhưng ông Quân lại chọn Lào Cai làm nơi lập thân, lập nghiệp.

Từ bàn tay lao động và sự tìm tòi, sáng tạo không ngừng, mô hình trồng quất cảnh của ông không chỉ mang lại nguồn thu nhập ổn định cho gia đình mà còn tạo việc làm thường xuyên cho 6 lao động địa phương và hàng chục lao động thời vụ mỗi năm.

Nhớ lại thời điểm bắt đầu, ông Quân bảo, toàn bộ khu đất trồng quất hiện nay trước đây đều là ruộng lúa.

Nhận thấy đất nằm ngay cạnh quốc lộ, thuận lợi cho việc buôn bán, ông Quân đã mạnh dạn đầu tư hàng trăm triệu đồng thuê máy múc cải tạo đất, nâng mặt bằng để trồng 1.000 – 1.500 cây quất.

Khi đó, ông cũng là người đầu tiên đưa mô hình trồng quất cảnh về phường Cam Đường, thành phố Lào Cai, tỉnh Lào Cai (cũ), nay là phường Nam Cường, tỉnh Lào Cai.

“Lâu nay, người dân Lào Cai chủ yếu mua quất cảnh từ các tỉnh khác về chơi Tết, trong khi thổ nhưỡng ở đây rất phù hợp với cây có múi.

Trồng quất tại chỗ sẽ giảm được chi phí vận chuyển, cây lại tươi lâu. Nếu không bán hết còn có thể tiếp tục trồng mà không lo hư hỏng”, ông Quân chia sẻ.

Theo ông Quân, để có những gốc quất to, khỏe, tán đẹp, quả sai và chín đúng dịp Tết, ngay từ tháng 3 đã phải xuống giống.

Cây giống được gia đình ông tự nhân một phần, một phần mua từ các vườn quất ở Hưng Yên, phần còn lại thu mua cây sau Tết của các gia đình mang về chăm sóc lại.

Sau khi trồng, cây được cố định chắc chắn rồi tiến hành cắt tỉa, tạo tán. Tùy theo mục đích tạo dáng như quất thế hay quất tháp mà cách cắt ngọn, tỉa cành sẽ khác nhau.

“Muốn làm quất đẹp phải xác định lên ý tưởng ngay từ đầu, từ việc chọn cây 1 năm tuổi, 2 năm tuổi hay cây 3 – 5 năm tuổi”, ông Quân nói.

Bí quyết để quất đẹp, quả căng, chín tự nhiên

Một trong những bí quyết giúp quất của gia đình ông Quân được khách hàng ưa chuộng là sử dụng phân ủ từ đỗ tương bón định kỳ cho cây, giúp quả căng mọng, to đều, màu sắc đẹp.

Trong phòng trừ sâu bệnh, ông ưu tiên dùng thuốc trừ sâu thảo mộc, vừa an toàn cho người chăm sóc, vừa giúp cây sinh trưởng xanh tốt.

Theo ông Quân, công đoạn khó nhất trong nghề trồng quất cảnh là “gò quất” tức cắt tỉa, tạo dáng cho cây.

Từ tháng 8 đến tháng 9, chủ vườn phải tập trung gò quất, yêu cầu trong vòng một tháng phải hoàn thành để cây có dáng cân đối, đẹp mắt.

Do quất ra hoa, kết trái quanh năm, thời gian đầu phải thường xuyên thăm nom, tỉa bỏ hoa sớm để cây tập trung phát triển thân, tán. Đến khoảng tháng 5 và tháng 6 mới để hoa đậu quả, lứa quả này sẽ chín đúng vào dịp Tết.

Chia sẻ cách phân biệt quất chín tự nhiên và quất chín ép, ông Quân cho rằng, quất chín tự nhiên thì quả to, mọng, chín từ ngoài vỏ vào trong. Quất ép chín thường quả nhỏ, vỏ sạm, chín từ cuống ra, dễ rụng khi vận chuyển.

Năm nay, vườn quất của gia đình ông Quân có khoảng 1.500 gốc, toàn bộ đều trồng trực tiếp xuống đất.

Hiện, giá bán tại vườn dao động từ 100.000 đồng đến vài triệu đồng mỗi cây, tùy dáng và thị hiếu khách hàng. Doanh thu dự kiến đạt từ 400 – 500 triệu đồng.

Ít ai biết rằng để có được cuộc sống khấm khá như ngày hôm nay, trước đây gia đình ông Quân từng có thời điểm rơi vào cảnh khó khăn, phải vào rừng kiếm củi, đào măng bán để mưu sinh.

Sự nghèo khó ấy nay đã lùi xa, thay vào đó là cuộc sống ổn định nhờ nắm được chìa khóa làm giàu từ cây quất cảnh.

Không chỉ làm kinh tế giỏi, ông Quân còn tích cực hỗ trợ hàng nghìn cây giống, tư vấn, hướng dẫn kỹ thuật trồng quất cho hội viên nông dân trong phường, góp phần lan tỏa mô hình làm ăn hiệu quả, xây dựng nông thôn mới ở địa phương.

Theo MÙA XUÂN - LƯU HÒA/ DÂN VIỆT