Theo dự báo của Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Quốc gia, không khí lạnh gia tăng về tần suất lẫn cường độ trong tháng 1 và 2 năm 2026 gây ra nhiều đợt rét đậm, rét hại liên tiếp, làm ảnh hưởng đến tổ chức sản xuất vụ đông xuân 2025 - 2026 ở các tỉnh phía Bắc.

Để chủ động thực hiện các biện pháp ứng phó với thời tiết bất thuận, tổ chức sản xuất vụ đông xuân đúng kế hoạch, đồng thời giúp cây trồng sinh trưởng, phát triển tốt, hạn chế thiệt hại do thiên tai, dịch bệnh gây ra, bà con nông dân cần lưu ý một số biện pháp kỹ thuật như sau:

Trước khi triển khai sản xuất vụ đông xuân, các địa phương và bà con nông dân tăng cường ra quân làm thủy lợi, vệ sinh đồng ruộng, diệt chuột, ốc bươu vàng, cây mai dương và thu gom bao gói thuốc bảo vệ thực vật sau sử dụng. Tuyệt đối không sử dụng thuốc trừ cỏ không chọn lọc để phun trên bờ mương, bờ dường, bờ thửa...

Quá trình ngâm ủ giống, bà con chú ý xử lý hạt giống bằng nước ấm 54 độ C (3 sôi - 2 lạnh) trong thời gian từ 15 - 20 phút để kích thích giống nảy mầm và phòng trừ nấm bệnh trên vỏ hạt, nhất là trong những ngày nhiệt độ thấp. Xử lý giống trước khi gieo bằng thuốc Cruiser plus 312.5 FS... để hạn chế rầy lưng trắng truyền bệnh lùn sọc đen trong giai đoạn đầu của cây lúa.

Khi gặp trời rét (nhiệt độ dưới 18 độ C) cần ngâm giống với nước ấm, thay nước 1 ngày/lần. Sau khi hạt đã hút đủ nước, đem ủ, để hạt nảy mầm. Dùng rơm rạ ủ thật kín và ấm, tạo nhiệt độ ban đầu 30 - 35 độ C để nhanh nảy mầm, trong quá trình ủ nên kiểm tra để đảo giống qua nước sạch giúp hạt giống không bị chua và khô, giúp hạt nảy mầm đều.

Chuẩn bị sẵn sàng các phương án tiêu úng để kịp thời triển khai thực hiện khi mưa lớn xảy ra.

Bà con nông dân cần tuân thủ lịch thời vụ và cơ cấu giống cây trồng vụ đông xuân 2025 - 2026 của cơ quan có thẩm quyền đã ban hành. Theo dõi tình hình thời tiết để chủ động các giải pháp ứng phó kịp thời.

Có kế hoạch dự phòng nguồn giống lúa và giống rau màu để gieo trồng lại (đối với giống lúa cần dự trữ các giống có thời gian sinh trưởng ngắn và cực ngắn, phù hợp) để gieo cấy lại khi có thiên tai xảy ra.

Tăng cường sử dụng chế phẩm vi sinh để xử lý phụ phẩm nông nghiệp, phân gia súc gia cầm để tạo phân bón hữu cơ. Tăng cường phân bón hữu cơ, nhất là phân hữu cơ truyền thống đã xử lý chế phẩm vi sinh để bón cho cây trồng nhằm tăng chất lượng nông sản, giảm sâu bệnh, giảm chi phí sản xuất, bảo vệ môi trường sinh thái và tăng hiệu quả sản xuất.

Khi sử dụng phân bón bà con chú ý sử dụng theo nguyên tắc "5 đúng" (đúng chủng loại phân, đúng nhu cầu sinh lý của cây, đúng nhu cầu sinh thái, đúng vụ và thời tiết, đúng phương pháp), nhất là trong điều kiện trời rét, ưu tiên sử dụng các loại phân bón có hàm lượng kali cao để giúp cây trồng chống chịu với điều kiện thời tiết bất thuận, tăng hiệu quả sử dụng và tiết kiệm chi phí sản xuất.

Sau khi gieo sạ chỉ sử dụng thuốc trừ cỏ tiền nảy mầm khi nhiệt độ trên 18 độ C, đối với thuốc trừ cỏ hậu nảy mầm sớm cần căn cứ tình hình thời tiết và thực tiễn đồng ruộng để quyết định thời gian xử lý thuốc thích hợp.

Chú ý sử dụng thuốc bảo vệ thực vật theo nguyên tắc "4 đúng" (đúng thuốc, đúng nồng độ và liệu lượng, đúng lúc, đúng cách). Trong quá trình sử dụng thuốc cho cây trồng, bà con chú ý tiến hành thu gom bao gói thuốc sau sử dụng để nơi đúng quy định.

Sau khi gieo sạ bà con cần thăm đồng thường xuyên để phát hiện rầy và bệnh lùn sọc đen sớm (chú ý sau gieo 7 - 30 ngày đầu là thời kỳ mẫn cảm của cây lúa với bệnh lùn sọc đen) nhằm kịp thời xử lý bằng các biện pháp phù hợp theo hướng dẫn của cơ quan chuyên môn để cây lúa sinh trưởng, phát triển tốt.

Theo Phan Việt Toàn/ NNVN