Hướng đi mới trên vùng đất lúa

Xã Cát Tiên, tỉnh Lâm Đồng nằm ven sông Đồng Nai, có điều kiện đất đai màu mỡ, nguồn nước dồi dào, từ lâu là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của địa phương. Tuy nhiên, trong nhiều năm, cơ cấu cây trồng chủ yếu vẫn là lúa và một số cây truyền thống, giá trị kinh tế mang lại chưa tương xứng với tiềm năng, thu nhập của người dân phụ thuộc nhiều vào thời tiết và biến động thị trường.

Trước yêu cầu tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, nhiều nông dân địa phương đã chủ động tìm hướng đi mới. Trong số đó, mô hình trồng dưa lưới công nghệ cao của chị Đinh Thị Diên ở thôn 5, xã Cát Tiên là một điển hình.

Sau quá trình nghiên cứu thị trường, học hỏi kỹ thuật trồng trọt, chị nhận thấy dưa lưới là cây phù hợp với xu hướng tiêu dùng nông sản sạch, chất lượng cao, đồng thời thích hợp với điều kiện khí hậu địa phương.

Năm đầu triển khai, gia đình chị đầu tư hệ thống nhà màng trên diện tích khoảng 1.000m². Tổng chi phí khoảng 350 - 400 triệu đồng, bao gồm khung nhà, lưới che và hệ thống tưới tự động, trong đó hệ thống điều khiển tưới trung tâm đóng vai trò rất quan trọng. Theo chị Diên, nếu đầu tư theo cụm nhà màng liền kề, các hộ có thể dùng chung hệ thống điều khiển để giảm chi phí.

“Ban đầu cũng khá lo lắng vì vốn đầu tư lớn, kỹ thuật lại mới, nhưng khi nắm vững quy trình và thấy hiệu quả rõ rệt, gia đình càng yên tâm gắn bó lâu dài với mô hình này", chị Diên chia sẻ.

1.000m2 lãi 80 triệu đồng/vụ

Hiện nay, mô hình trồng giống dưa lưới Huỳnh Long của gia đình chị Diên được sản xuất hoàn toàn trong nhà màng, trồng trên giá thể, áp dụng quy trình canh tác an toàn. Từ khâu chọn giống, phối trộn dinh dưỡng, quản lý nguồn nước đến phòng trừ sâu bệnh đều được kiểm soát chặt chẽ. Nhờ đó, cây sinh trưởng đồng đều, tỷ lệ đậu trái cao, chất lượng ổn định.

Mỗi khu nhà màng rộng trên 500m² gia đình chị canh tác khoảng 3 vụ mỗi năm. Bình quân sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt khoảng 80 triệu đồng/vụ trên diện tích 1.000m².

Dưa lưới Huỳnh Long có mẫu mã đẹp, ruột vàng, vị ngọt thanh, đáp ứng thị hiếu người tiêu dùng. Đây cũng là trái cây giàu dinh dưỡng, được ưa chuộng trong phân khúc nông sản sạch.

Nếu trước kia đầu ra phụ thuộc vào thương lái thì nay sản phẩm của gia đình chị Diên đã có lượng khách hàng quen ổn định. Đặc biệt vào dịp cận Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 nhu cầu tăng cao, nhiều khách hàng đặt mua sớm để làm quà biếu. Có thời điểm toàn bộ sản lượng đã được đặt trước khi thu hoạch.

Với giá bán khoảng 50.000 đồng/kg, dưa lưới mang lại giá trị vượt trội so với cây lúa và nhiều cây trồng truyền thống trên cùng diện tích. Không chỉ nâng cao thu nhập cho gia đình, mô hình còn tạo động lực để nông dân địa phương mạnh dạn đầu tư, tiếp cận kỹ thuật mới.

Thời gian tới, chị Diên mong muốn được tiếp cận thêm các nguồn vốn ưu đãi để mở rộng quy mô, hoàn thiện quy trình sản xuất và hướng đến cung ứng ổn định cho hệ thống siêu thị, cửa hàng nông sản an toàn.

Theo UBND xã Cát Tiên, các mô hình ứng dụng công nghệ cao như trồng dưa lưới trong nhà màng đang được địa phương khuyến khích phát triển. Xã tập trung hỗ trợ nông dân tiếp cận tiến bộ kỹ thuật, chuyển giao công nghệ, từng bước hình thành vùng sản xuất tập trung gắn với thị trường tiêu thụ.

Ông Đồng Hoài An, Chủ tịch Hội Nông dân xã Cát Tiên đánh giá, mô hình trồng dưa lưới của chị Diên là mô hình tiêu biểu trong chuyển đổi cơ cấu cây trồng. “Mô hình góp phần thay đổi tư duy sản xuất của nông dân, từng bước chuyển từ sản xuất nhỏ lẻ sang sản xuất theo quy trình, chú trọng chất lượng và thị trường, qua đó giúp bà con phát triển kinh tế ổn định", ông An đánh giá.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Lâm Đồng, với lợi thế khí hậu mát mẻ, đất đai phù hợp và hệ thống hỗ trợ kỹ thuật ngày càng hoàn thiện, các mô hình trồng dưa lưới trong nhà màng đang cho thấy tiềm năng phát triển tại nhiều địa phương trong tỉnh.

Việc ứng dụng nhà màng và giải pháp công nghệ cao giúp kiểm soát tốt các yếu tố môi trường, giảm rủi ro thời tiết, hạn chế sâu bệnh, đồng thời nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Thực tế cho thấy diện tích nông nghiệp công nghệ cao tại Lâm Đồng đang chiếm tỷ lệ đáng kể trong cơ cấu sản xuất, mang lại giá trị gia tăng cao so với phương thức truyền thống.

Tuy nhiên, ngành nông nghiệp Lâm Đồng cũng khuyến cáo nông dân cần tính toán kỹ quy mô đầu tư, lựa chọn giống phù hợp và xây dựng kế hoạch thị trường rõ ràng để tránh rủi ro, nhất là ở khâu tiêu thụ. Hiện ngành nông nghiệp tỉnh đang phối hợp với các đơn vị chuyên môn tổ chức tập huấn kỹ thuật, xây dựng mô hình mẫu, hỗ trợ nông dân tiếp cận hiệu quả các ứng dụng công nghệ trong nhà màng.

Từ những ruộng lúa quen thuộc, mô hình dưa lưới công nghệ cao ở Cát Tiên đang mở ra hướng đi triển vọng cho nông nghiệp địa phương. Qua đó góp phần nâng cao đời sống người dân và xây dựng nền nông nghiệp hiện đại, bền vững.

Theo Phạm Hoài - Ngô Đồng/ NNVN