Mô hình trình diễn sử dụng phân bón NPK Mặt Trời Mới trên cây ớt vụ Đông Xuân 2025-2026 tại HTX Nông nghiệp Dịch vụ Bình Nghi (thôn Thủ Thiện Thượng, xã Tây Sơn, tỉnh Gia Lai) cho thấy nhiều tín hiệu tích cực.

Dù thời tiết đầu vụ có lúc rét, âm u, mưa dầm và gió lạnh làm cây bị ảnh hưởng, ruộng ớt trong mô hình vẫn cho năng suất dự kiến 30 tấn/ha, cao hơn ruộng đối chứng 4 tấn/ha, tương đương tăng 15,4%. Lãi ròng cũng cao hơn đối chứng 1,07 triệu đồng/sào.

Tại thôn Thủ Thiện Thượng, mô hình được triển khai trên diện tích 750m2, sử dụng giống ớt SOKO 09, trồng từ ngày 19/12/2025 trên chân đất phù sa ven sông, đất thịt nhẹ, độ phì khá.

Ruộng mô hình sử dụng bộ phân bón NPK Mặt Trời Mới gồm NPK 20-20-15 + TE và NPK 16-6-18 + 1Mg + TE (Eco-Nanomix), trong khi ruộng đối chứng dùng công thức NPK khác là 15-5-25. Mô hình áp dụng mật độ 20.000 cây/ha, phủ bạt nilon đen, tưới nhỏ giọt tiết kiệm nước và trồng dặm sau 4-5 ngày với những cây bị chết hoặc gãy ngọn.

Theo báo cáo, điều kiện thời tiết vụ Đông Xuân năm nay không thật sự thuận lợi cho cây ớt. Đầu vụ trời lạnh, âm u, có gió mùa Đông Bắc khiến cây chậm phát triển, một số cây bị nghiêng đổ. Đợt mưa kéo dài từ ngày 8/3 đến 16/3/2026 tiếp tục ảnh hưởng đến quá trình ra hoa, đậu quả.

Từ cuối tháng 3 đến đầu tháng 4, thời tiết nắng hơn nên thuận lợi cho thu hoạch, nhưng nắng nóng kéo dài cũng gây thêm áp lực cho cây. Dù vậy, giai đoạn sau thụ phấn và nuôi quả lại gặp thời tiết ít gió, có nắng, tạo điều kiện khá tốt để quả lớn nhanh, tăng khối lượng, lên màu đẹp và ít sâu bệnh hơn.
Điểm đáng chú ý là ruộng ớt trong mô hình ra hoa và cho thu hoạch sớm hơn ruộng đối chứng 2 ngày. Cụ thể, thời gian từ trồng đến ra hoa là 40 ngày, thời gian từ trồng đến thu lứa đầu là 90 ngày. Dù cây ở ruộng mô hình thấp hơn đối chứng 7,3 cm, nhưng lại có tán rộng hơn 5,1 cm.

Đây là dấu hiệu cho thấy cây phát triển theo hướng cân đối, phân cành khá, bộ tán thoáng và có tiềm năng cho nhiều trái hơn. Chiều dài quả của ruộng mô hình cũng nhỉnh hơn, đạt 8,8 cm so với 8,6 cm ở ruộng đối chứng. Quả chín có màu đỏ tươi đồng đều.

Báo cáo cũng ghi nhận rằng ở giai đoạn đầu, ruộng đối chứng có cây cao hơn, sinh trưởng nhìn bề ngoài có vẻ mạnh hơn. Tuy nhiên, về sau ruộng mô hình lại cho thấy ưu thế ở độ bền lá, độ cứng cây, tán rộng hơn, khả năng ra hoa đậu quả tốt hơn. Nói cách khác, cây không vống cao mà phát triển chắc khỏe hơn, hạn chế đổ ngã và phù hợp với yêu cầu mang trái ổn định.

Về sâu bệnh, mức độ chênh lệch giữa hai ruộng không quá lớn, nhưng ruộng mô hình vẫn cho kết quả khả quan hơn. Rầy và bọ trĩ đều xuất hiện ở mức nhẹ, nhất là trong đợt mưa giữa tháng 3, song đã được phòng trừ kịp thời. Tỷ lệ sâu đục quả ở ruộng mô hình là 2%, thấp hơn mức 4% của ruộng đối chứng. Đáng chú ý, bệnh thán thư trên quả chín ở ruộng mô hình chỉ ở mức 1-2%, trong khi đối chứng là 2-3%. Bệnh héo rũ vi khuẩn chưa xuất hiện ở cả hai ruộng.

Hiệu quả năng suất là điểm nổi bật nhất của mô hình. Ruộng mô hình đạt trung bình 383 quả/cây, cao hơn 63 quả/cây so với đối chứng. Khối lượng trung bình quả đạt 4,30 gram, nhỉnh hơn nhẹ so với mức 4,25 gram ở ruộng đối chứng.

“Cú hích” cho cây ớt phát triển bền vững ở Lộc Bình

Tính bình quân, mỗi cây ở ruộng mô hình cho 1,5 kg quả, trong khi ruộng đối chứng đạt 1,3 kg/cây. Từ các chỉ số này, năng suất dự kiến của mô hình được xác định ở mức 30 tấn/ha, tương đương 1.500 kg/sào, cao hơn đối chứng 4 tấn/ha, tức tăng 15,4%.

Không chỉ tăng năng suất, mô hình còn cho thấy hiệu quả kinh tế rõ rệt. Tính trên 1 sào 500 m2, tổng chi phí của ruộng mô hình là 17,875 triệu đồng, cao hơn đối chứng 1,73 triệu đồng. Mức tăng này chủ yếu do chi phí thu hái lớn hơn vì sản lượng cao hơn. Tuy nhiên, tổng doanh thu đạt 21 triệu đồng/sào, cao hơn đối chứng 2,8 triệu đồng.

Sau khi trừ chi phí, lãi ròng của ruộng mô hình đạt 3,125 triệu đồng/sào, cao hơn đối chứng 1,07 triệu đồng. Tỷ suất lợi nhuận đạt 0,17 lần, cao hơn mức 0,13 lần của ruộng đối chứng.

Một điểm cũng được báo cáo nhấn mạnh là chi phí phân bón trong mô hình lại thấp hơn ruộng đối chứng 1,145 triệu đồng/sào, tương đương giảm 28,1%. Theo nhóm thực hiện, phân bón dùng trong mô hình có độ tan cao, khoảng 94-95%, nên phù hợp với hệ thống tưới nhỏ giọt, hạn chế nghẹt béc tưới, giúp cây hấp thu tốt hơn và tránh lãng phí. Đây là yếu tố có ý nghĩa thực tế với bà con trong bối cảnh vật tư nông nghiệp vẫn ở mức cao.

TS. Nguyễn Thanh Phương – Nguyên Phó Viện trưởng Viện Khoa học kỹ thuật Nông nghiệp Duyên hải Nam Trung bộ nhận xét, khi sử dụng bộ phân bón chuyên dùng Mặt Trời Mới cho cây ớt, tỷ lệ dinh dưỡng đa lượng, trung lượng và vi lượng được cân đối hơn theo từng giai đoạn sinh trưởng.

Nhờ vậy cây cứng hơn, tăng khả năng chống chịu thời tiết và sâu bệnh, ra hoa đậu quả tập trung hơn, trái đồng đều, chắc và đẹp mã hơn. Tuy nhiên, kết quả này mới được ghi nhận trên mô hình trình diễn cụ thể tại địa phương, nên để nhân rộng hiệu quả, bà con vẫn cần bám sát hướng dẫn kỹ thuật, điều kiện đất đai, nguồn nước và tình hình sâu bệnh thực tế tại ruộng.

Từ mô hình ở HTX Nông nghiệp Dịch vụ Bình Nghi có thể thấy, trong điều kiện thời tiết không mấy thuận lợi, việc chọn đúng công thức phân bón và áp dụng kỹ thuật chăm sóc phù hợp có thể giúp cây ớt phát triển cân đối, cho trái nhiều hơn, giảm một số áp lực sâu bệnh và nâng hiệu quả kinh tế.

Với những vùng có điều kiện tương tự, đây là mô hình đáng để bà con tham khảo trong quá trình chuyển đổi cơ cấu cây trồng, nhất là trong bối cảnh trồng lúa hiệu quả chưa cao, còn cây màu như ớt có cơ hội mang lại thu nhập tốt hơn nếu được đầu tư đúng cách.

Theo HỮU PHƯỚC MINH TOÀN/ DÂN VIỆT