Ưu thế vượt trội

Vụ xuân năm 2026, xã Tứ Mỹ là địa phương đầu tiên trên địa bàn Hà Tĩnh triển khai mô hình trình diễn giống lúa thuần Dự Hương 8 kết hợp hệ thống canh lúa cải tiến (SRI). Mô hình này không chỉ mang lại hiệu quả rõ nét về năng suất, chất lượng và thu nhập cho người dân mà còn mở ra hướng sản xuất nông nghiệp giảm phát thải, nâng cao sức khỏe cây trồng, thích ứng với biến đổi khí hậu.

Mô hình được triển khai trên diện tích gần 5ha tại xứ đồng Đập Mới, thôn Mỹ Yên với sự tham gia của 59 hộ dân thuộc các thôn Phú Mỹ và Trung Thượng. Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Hà Tĩnh chỉ đạo Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi phối hợp với UBND xã Tứ Mỹ và Công ty cổ phần Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam Chi nhánh Miền Trung thực hiện mô hình nhằm đánh giá hiệu quả thực tiễn của giống mới kết hợp quy trình sản xuất tiên tiến, làm tiền đề nhân rộng trên toàn tỉnh.

Ông Phan Văn Huân, Trưởng phòng Trồng trọt - Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi Hà Tĩnh phân tích, điểm nổi bật của mô hình là áp dụng đồng bộ quy trình SRI - hệ thống canh tác lúa cải tiến đang được khuyến khích nhân rộng trong sản xuất nông nghiệp hiện nay. Khác với phương thức canh tác truyền thống, SRI chú trọng cấy mạ non, cấy thưa, quản lý nước ngập - khô xen kẽ và tăng cường sử dụng phân hữu cơ nhằm tạo điều kiện tối ưu cho cây lúa sinh trưởng.

Trong mô hình, toàn bộ diện tích được sử dụng mạ khay và cấy bằng máy chuyên dụng với mật độ 15 x 25cm. Mỗi bụi cấy từ 3 - 4 dảnh, giúp ruộng lúa thông thoáng, cây hấp thu ánh sáng tốt hơn và tăng khả năng đẻ nhánh hữu hiệu. Việc sử dụng máy cấy cũng tạo sự đồng đều trên đồng ruộng, giảm đáng kể công lao động và rút ngắn thời gian sản xuất.

“Phương pháp cấy mạ non giúp bộ rễ lúa phát triển mạnh hơn do không bị nghẹt hay sốc sau cấy. Kỹ thuật tưới ngập - khô xen kẽ thay cho việc giữ nước ngập liên tục giúp rễ lúa ăn sâu, cây cứng khỏe, chống đổ tốt, tăng khả năng hấp thu dinh dưỡng và giảm lượng nước tưới đáng kể. Quy trình bón phân ưu tiên sử dụng phân chuồng hoai mục, kết hợp bón vôi cải tạo đất và bón thúc đúng thời điểm theo nguyên tắc “nặng đầu, nhẹ cuối”. Nhờ đó, cây lúa sinh trưởng khỏe, hạn chế sâu bệnh và giảm sử dụng phân hóa học”, ông Phan Văn Huân nhấn mạnh.

Không chỉ áp dụng giải pháp kỹ thuật tiên tiến, việc đưa vào giống lúa mới Dự Hương 8 vào sản xuất đồng nhất trên một cánh đồng cũng cho thấy nhiều ưu thế vượt trội.

Ông Hồ Đức Ngọc, Phó Giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam Chi nhánh Miền Trung cho hay, đồng hành tích cực cùng ngành nông nghiệp Hà Tĩnh thực hiện Đề án trồng trọt giảm phát thải, Công ty đã hỗ trợ toàn bộ 320kg giống lúa Dự Hương 8, kinh phí làm mạ, thuốc bảo vệ thực vật và thuê máy bay phun thuốc phòng trừ sâu bệnh cho người dân tham gia mô hình. UBND xã Tứ Mỹ hỗ trợ 100% kinh phí thuê máy cấy cho toàn bộ diện tích. Mục đích là tạo điều kiện thuận lợi nhất để người dân mạnh dạn tiếp cận phương thức sản xuất mới.

Sừng sững trước dông lốc

Đánh giá tổng thể hiệu quả mô hình, Chi cục Trồng trọt và Chăn nuôi Hà Tĩnh khẳng định, giống lúa thuần Dự Hương 8 kết hợp áp dụng SRI cho năng suất cao hơn sản xuất đại trà khoảng 60kg/sào. Đây cũng là giống lúa chất lượng cao, có mùi thơm nhẹ nên giá bán cao hơn so với nhiều giống lúa thuần khác đang sản xuất tại địa phương.

Một trong những ưu điểm rõ nét nhất của mô hình là hiệu quả về lao động và cơ giới hóa. Nếu cấy thủ công cần khoảng 15 - 20 người làm việc trong một ngày mới hoàn thành 1ha thì sử dụng máy cấy chỉ cần 2 người điều khiển đã có thể cấy tới 5ha/ngày. Điều này cho thấy năng suất lao động tăng vượt trội, góp phần giải quyết bài toán thiếu hụt lao động nông thôn hiện nay.

Việc giảm lượng nước tưới, giảm sử dụng phân hóa học và thuốc bảo vệ thực vật giúp hạn chế phát thải khí nhà kính, đặc biệt là khí mêtan phát sinh từ ruộng lúa ngập nước liên tục, tạo tiền đề xây dựng tín chỉ carbon, tăng thu nhập cho người sản xuất.

Xét về hiệu quả kinh tế, lợi nhuận trong mô hình đạt hơn 1,1 triệu đồng/sào (sào 500m2). Ngay cả khi không tính phần hỗ trợ, mô hình vẫn cho lợi nhuận hơn 22 triệu đồng/ha, khẳng định hiệu quả kinh tế thực tế của việc ứng dụng giống mới kết hợp SRI.

Nông dân Phạm Tiến Quang, thôn Phú Mỹ phấn khởi chia sẻ: “Ngoài những con số ngành chuyên môn cân, đo, đong, đếm được, ưu thế chúng tôi nhìn thấy trong quá trình tham gia mô hình là việc giảm công lao động và cây lúa khỏe, cứng cây, chống đổ cực tốt. Minh chứng là trong trận dông lốc chiều tối ngày 3/5 vừa qua, cánh đồng gieo thẳng, canh tác truyền thống lúa bị đổ rạp hết. Còn bên áp dụng SRI trên giống Dự Hương 8 cây không đổ, bông lúa chín đều và rất dày hạt”.

Trên cơ sở hiệu quả mô hình tại xã Tứ Mỹ, ông Nguyễn Thanh Hải, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Tĩnh yêu cầu các địa phương tiếp tục tuyên truyền nhân rộng mô hình cấy máy ứng dụng SRI trong sản xuất lúa. Đồng thời mở rộng diện tích cấy giống lúa Dự Hương 8 nhằm đánh giá sát hiệu quả, đặc tính ưu việt của giống, làm cơ sở để bà con sớm tiếp cận các bộ giống mới năng suất, chất lượng.

Theo Thanh Nga/ NNVN