Đi lên từ gian khó

Cơ duyên đến với nghề bonsai (nghệ thuật trồng và tạo dáng cây cảnh trong chậu, kích thước nhỏ, mô phỏng cây cổ thụ ngoài tự nhiên) của anh Trần Hiếu Nhân rất giản dị như chính tính cách của anh. Hồi còn trẻ, mỗi dịp Tết về, thấy mai nở rộ khá xôm tụ trong sân nhà, anh quyết định trồng thêm vài cây con xung quanh cho có không khí xuân. Khi ấy, anh chưa từng nghĩ sẽ gắn bó cả đời với cây cảnh, càng chưa dám mơ đến hai chữ “nghệ nhân”.

Đến năm 2001, khi số lượng mai trong vườn phát triển khá nhiều, anh bắt đầu nghĩ đến bonsai – một thế giới khác của cây cảnh, không chỉ khai thác được vẻ đẹp của hoa, lá mà còn cả thân và rễ.

Khi ấy, trong tay anh gần như không có gì ngoài đam mê. Buổi đầu lập nghiệp, gia đình anh thuộc diện hộ nghèo ở huyện Lấp Vò, tỉnh Đồng Tháp (cũ), không vốn, đất đai sản xuất hạn chế. Tất cả những gì anh có chỉ là đam mê và sự kiên nhẫn.

Anh đặt ra cho bản thân một nguyên tắc, muốn theo nghề phải tìm thầy vừa giỏi, vừa có tâm để theo học đến nơi đến chốn. Có những ngày anh đạp xe hàng chục cây số từ Đồng Tháp sang tận TP Cần Thơ chỉ để tìm thầy học nghề bonsai.

Tuy nhiên sau nhiều chuyến đi, anh vẫn chưa tìm được người thực sự phù hợp với định hướng và quan điểm của mình. Anh quyết định tự học, bằng cách lặng lẽ lui tới các vườn bonsai để quan sát, trao đổi, ghi nhớ từng chi tiết nhỏ, rồi tự mày mò, rút kinh nghiệm suốt nhiều năm.

Hơn 10 năm bám trụ với nghề tại Đồng Tháp (cũ), kinh tế gia đình anh vẫn còn nhiều khó khăn. Để có tiền nuôi cây, anh đi làm thuê thêm cho các vườn cây cảnh ở nhiều tỉnh để có thu nhập và tích lũy kinh nghiệm. Những cây đầu tiên anh trồng đều là cây nhỏ, giá rẻ, nuôi chậm. Có tiền, anh mua cây lớn hơn, dưỡng 5 - 7 năm rồi bán, tiếp tục xoay vòng vốn.

“Ngày xưa khó khăn, mình chỉ dám đầu tư những cây có giá trị ổn định. Ban đầu mua cây con ít tiền, trồng vài năm rồi chia sẻ lại cho anh em. Có dư chút vốn tôi tiếp tục mua cây đắt hơn, nuôi lâu hơn. Vốn cứ vậy tăng dần, từ vài triệu lên vài chục triệu, rồi vài trăm triệu”, anh Nhân bộc bạch.

Cơ ngơi tiền tỷ

Khi kinh tế dần ổn định hơn, anh Nhân chuyển về TP Cần Thơ sinh sống và tham gia hoạt động trong Hội Sinh vật cảnh Thành phố. Từ đây, con đường làm nghề của anh bước sang một giai đoạn mới, chuyên nghiệp và bài bản hơn.

Hơn 20 năm tích lũy vốn liếng và kinh nghiệm, đến nay, anh Nhân đã xây dựng được vườn bonsai hơn 10.000m2 với “cơ ngơi” trên 1.500 cây, thuộc hơn 20 chủng loại như mai chiếu thủy, gừa sông, vạn niên tùng, sam hương… Trong vườn còn có cây khế hơn 100 năm tuổi do một người bạn chia sẻ và được anh mang về trồng cách đây vài năm. Theo anh Nhân, loại cây nào có giá trị cao, ổn định và phù hợp với định hướng nghệ thuật sẽ được anh ưu tiên phát triển lâu dài.

Hiện mỗi chậu cây tại vườn có giá từ 20 - 30 triệu đồng đến vài tỷ đồng, tùy theo mức độ hoàn thiện, kiểu dáng, kỹ thuật và tính ổn định theo thời gian. Đây là những yếu tố quyết định giá trị cây trong vài chục năm sau chứ không chạy theo những biến động ngắn hạn của thị trường.

Dù kinh tế còn nhiều khó khăn nhưng anh Nhân không xem nghề bonsai đơn thuần là kế sinh nhai mà là nghệ thuật. Với anh, trồng cây không chỉ để bán mà còn để thỏa đam mê và phục vụ mục đích thưởng lãm. Có những cây được anh nuôi từ lúc còn là cây con đến nay đã nhiều năm chưa bán, chỉ giữ lại để hoàn thiện thêm.

Anh Nhân quan niệm, nếu đặt nặng vấn đề mua bán, người làm nghề sẽ dễ lạc khỏi giá trị nghệ thuật, cây cũng vì thế xuống giá. Ngược lại, nếu đặt mục tiêu chính lấy nghệ thuật làm gốc, người trồng sẽ đầu tư nhiều thời gian, tâm sức để sáng tạo, giúp cây đạt tới “độ chín”. Chính lựa chọn này giúp vườn bonsai của anh giữ được chỗ đứng riêng dù thị trường hoa kiểng ngày càng cạnh tranh.

Từ những nỗ lực đó, anh Nhân được ghi nhận là nghệ nhân cấp quốc gia. Anh đã dành được giải thưởng tại Lễ hội Bonsai và Suiseki Châu Á - Thái Bình Dương lần thứ 15 năm 2019 và nhiều năm liền giành được các giải vàng, bạc, đồng tại nhiều cuộc thi bonsai cấp thành phố.

Không chỉ làm giàu cho bản thân, vườn bonsai của anh Nhân còn là nơi được nhiều người tìm đến học nghề, trao đổi kinh nghiệm. Anh sẵn sàng nhận dưỡng cây cho khách, hướng dẫn kỹ thuật, tạo điều kiện cho những người trẻ có đam mê theo nghề.

Theo ông Nguyễn Quang Hưng - Phó Chủ tịch Thường trực Hội Sinh vật cảnh TP Cần Thơ, Thành phố được xem là cái nôi của nghề sinh vật cảnh. Sau sáp nhập, Thành phố có hơn 3.000 hội viên, trong đó có trên 10 nghệ nhân cấp quốc gia và khoảng 40 nghệ nhân cấp tỉnh, trong đó anh Trần Hiếu Nhân là một gương mặt tiêu biểu.

Theo ông Hưng, trong bối cảnh đô thị hóa, nếu vẫn làm hoa kiểng theo lối cũ chỉ đủ sống, khó làm giàu. Muốn nâng cao giá trị kinh tế, người làm nghề phải đi theo hướng chuyên sâu, nghệ thuật và bền vững, giống như cách anh Nhân đã và đang theo đuổi.

Câu chuyện làm nghề từ trong gian khó của anh Nhân là minh chứng cho sức mạnh của đam mê, sự kiên trì và lựa chọn hướng phát triển kinh tế bền vững của nông dân. Một con đường không hào nhoáng nhưng đủ sâu để người làm nghề có thể đứng vững giữa những biến động của thị trường và thời gian.

Theo Kim Anh/ NNVN