Phục tráng thành công giống khoai lang ngon tưởng như đã "tuyệt chủng"

Cùng đi có Tiến sỹ Phan Công Kiên, Phó Viện trưởng Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố(thuộc Bộ Nông nghiệp và Môi trường đóng trên địa bàn tỉnh Khánh Hoà).

Đứng trước những đồi cát mênh mông, chúng tôi không khỏi ngạc nhiên khi tận mắt thấy những đọt khoai lang đang xanh mượt, phát triển rất tốt, trên vùng đất đầy nắng gió này.

Dẫn chúng tôi đi thăm rẫy khoai lang xanh mượt, hơn 1 tháng tuổi, trồng theo tiêu chuẩn an toàn, rộng khoảng 4 sào bên đồi cát, ông Châu Minh Lâu, Chi Hội trưởng chi hội nông dân thôn Thành Tín, xã Ninh Phước cho biết, trong ký ức của nhiều người lớn tuổi sống ở Ninh Thuận, trước đây vùng này thường thiếu nước, khô hạn, ai cũng ngán. Tuy nhiên, thời gian gần đây, vùng đất này đã có nước…

Chỉ tay vào hệ thống đường ống dẫn nước tưới nhỏ giọt được dẫn khắp rẫy khoai lang, ông Châu Minh Lâu cho hay, mấy năm qua, Nhà nước và chính quyền địa phương đã đầu tư hệ thống thuỷ lợi, trạm bơm, nên nguồn nước tưới tiêu đã về tận vùng đất khô hạn này. Nhờ nguồn nước này, bà con trong vùng đã yên làm nông nghiệp theo tiêu chuẩn an toàn...

Ông Châu Minh Lâu tâm sự, cách đây mấy tháng, hay tin giống khoai lang Từ Tâm được phục tráng lại thành công, cho khả năng sinh trưởng tốt, năng suất cao nên đã có 3 hộ dân thôn Thành Tín cùng gia đình ông đến Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố, xin lấy giống về và bắt đầu trồng lại được hơn 1 tháng nay.

“Việc trồng khoai lang lại lần này, bà con đều tuân thủ nghiêm theo kỹ thuật, cách chăm sóc và những hướng dẫn của các nhà khoa học ở Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố. Dự kiến qua Tết và khoảng cuối tháng Giêng hoặc đầu tháng 2 (Âm lịch) thì thu hoạch lứa khoai đầu tiên.

Hiện nay, bà con ở đây đang rất kỳ vọng vào giống khoai lang lần này. Ai cũng hy vọng mùa khoai đầu tiên này sẽ bội thu, giúp bà con tăng thêm thu nhập, đặc biệt là chung tay phát triển giống khoai truyền thống của địa phương, từng bị mất giống nhiều năm qua…” ông Châu Văn Lâu chia sẻ.

Cùng chứng kiến màu xanh của khoai lang đang phát triển tốt trên vùng đất khô hạn, Tiến sỹ Phan Công Kiên không giấu được sự xúc động, vui mừng, khi tiếp xúc với bà con nông dân ở đây.

“Đứng trên những rẫy khoai lang xanh tươi, hiện diện giữa vùng đất khô hạn, nổi tiếng nắng nóng, khí hậu khắc nghiệt nhất nhì ở Ninh Thuận nhiều năm qua, đã tạo cho chúng tôi một cảm giác thanh bình, hạnh phúc.

Cùng với đó là chúng tôi rất thán phục sự kiên trì của bà con nông dân, việc lao động miệt mài của bà con đã biến ‘chảo lửa' thành một màu xanh mượt như hôm nay. Thành quả lao động ‘dãi nắng dầm sương' của bà con nông dân, hy vọng vùng đất này sẽ thành ‘bờ xôi ruộng mật' trong tương lai…”, Tiến sỹ Phan Công Kiên chia sẻ.

Theo lời ông Châu Minh Lâu, Chi Hội trưởng chi hội nông dân thôn Thành Tín, từ khoảng vào 1980 đến năm 2000, giống khoai lang Từ Tâm được trồng trên vùng đất này đã từng nổi tiếng với chất lượng thơm ngon.

Khoai lang Từ Tâm lại xanh mát trên đất nóng

Tuy nhiên, sau đó giống khoai lang bị thoái hóa, năng suất thấp, chất lượng giảm, đầu ra không ổn định nên bà con chuyển sang trồng các loại cây khác. Từ đó, dẫn đến giống khoai lang Từ Tâm không còn được như trước đây, dần dần bị mất giống. Nay giống khoai này được phục tráng lại, bà con trong vùng ai cũng vui …

Tiến sỹ Phan Công Kiên cho hay, qua những lần khảo sát thực tế và tiếp xúc với bà con nông dân trong vùng, các nhà khoa học nhận thấy nguy cơ nguồn gen khoai lang Từ Tâm có thể bị biến mất là rất đáng tiếc.

Kể từ năm 2023 - 2025, Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố đã phối hợp với Hội Nông dân tỉnh Ninh Thuận - nay là Hội Nông dân tỉnh Khánh Hòa triển khai chương trình khảo sát, đánh giá, phục tráng và bảo tồn, phát triển giống khoai lang Từ Tâm.

Suốt 3 năm dài, quy trình được thực hiện bài bản, khoa học, từ khâu thu thập mẫu giống, đánh giá đặc điểm nông sinh học cho đến chọn lọc những cá thể đạt tiêu chuẩn. Sau thời gian nghiên cứu và phục tráng, Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố đã phục tráng thành công giống khoai lang Từ Tâm, được ký hiệu mã số KL06.

Giống khoai lang phục tráng, cơ bản khôi phục được các đặc tính tốt vốn có của giống bản địa, như sinh trưởng khỏe, thích nghi tốt với điều kiện khô hạn, củ to, chất lượng thơm ngon. Đồng thời, Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố đã tiến hành bảo tồn và nhân giống trên diện tích khoảng 150 m² nhằm tạo nguồn giống gốc phục vụ sản xuất.

Cũng theo Tiến sĩ Phan Công Kiên, vụ Đông Xuân 2025 - 2026, với nhu cầu trồng lại giống khoai lang bản địa của người dân thôn Từ Tâm và Thành Tín, Viện đã cung cấp giống khoai lang phục tráng cho người dân trồng hơn 1ha.

Sau hơn 1 tháng trồng thử nghiệm, kết quả bước đầu cho thấy giống khoai lang phục tráng, sinh trưởng phát triển tốt. Sự thành công này đã khiến bà con nông dân rất vui mừng, mở ra cơ hội phát triển trên vùng nắng gió…

Theo Viện Nghiên cứu Bông và Phát triển Nông nghiệp Nha Hố, khoai lang Từ Tâm sau khi phục tráng ngọn có màu vàng nhạt và nhiều mủ; mật độ hàng cách hàng 1,2m, hom cách hom 20 -25 cm, thời gian sinh trưởng là 105 – 120 ngày, củ trung bình đạt 200 - 300g, củ lớn có thể đạt 1,5kg, năng suất đạt 25 -30 tấn/ha, vỏ củ có màu đỏ, thịt củ có màu trắng khi chín thịt củ ngọt và thơm với mùi đặc trưng.

Người Chăm ở xã Ninh Phước

Xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa, được thành lập trên cơ sở hợp nhất 2 xã Phước Thuận, Phước Hải và thị trấn Phước Dân huyện Ninh Phước, tỉnh Ninh Thuận cũ.

Xã Ninh Phước có dân số hơn 70.000 người, trong đó hơn 21.000 người là đồng bào dân tộc thiểu số, chủ yếu là đồng bào Chăm (với hơn 20.000 người, chiếm 29,3% dân số toàn xã).

Nhiệm kỳ 2025 - 2030, Đảng bộ xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa đề ra mục các tiêu quan trọng và phát huy quyền làm chủ của Nhân dân; khai thác tối đa tiềm năng, lợi thế của địa phương; huy động và sử dụng có hiệu quả các nguồn lực để phát triển kinh tế nhanh và bền vững…

Đảng ủy xã Ninh Phước đã triển khai các chương trình, chính sách phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, gắn với xây dựng nông thôn mới.

Tốc độ tăng tổng giá trị sản phẩm bình quân hằng năm 12%; tốc độ tăng tổng thu ngân sách Nhà nước bình quân hằng năm 12%; tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 270 tỷ đồng, tăng bình quân hằng năm 20%; thu nhập bình quân đầu người hằng năm tăng 11%; tỷ lệ hộ nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều đến năm 2030 dưới 0,5%...

Theo BÙI PHỊ/ DÂN VIỆT