Từng là công nhân trong lĩnh vực nông nghiệp công nghệ cao, anh Lê Văn Mạnh đã lựa chọn trở về quê để khởi nghiệp. Từ những bước đi ban đầu đầy khó khăn, đến nay anh đã xây dựng thành công mô hình nhà màng trồng dưa kim hoàng hậu theo hướng an toàn, mang về doanh thu hơn 10 tỷ đồng mỗi năm.

Quy trình kỹ thuật nghiêm ngặt

Anh Lê Văn Mạnh (40 tuổi, thôn Hải Thành, xã Xuân Hòa, tỉnh Thanh Hóa) có vẻ già hơn trước tuổi. Người đàn ông rắn rỏi ấy quanh năm tất bật với vườn tược. Dù được đào tạo trong lĩnh vực kinh doanh nhưng anh lại bén duyên với nông nghiệp như một cơ duyên.

Trước khi trở thành chủ trang trại có quy mô lớn nhất xã Xuân Hòa, anh Mạnh từng làm công nhân tại Công ty TNHH Nông nghiệp công nghệ cao Lasuco. Chính quãng thời gian này đã giúp anh tích lũy kinh nghiệm, đồng thời nuôi dưỡng đam mê với giống dưa kim hoàng hậu.

Năm 2022, anh quyết định về quê xây dựng mô hình nhà màng trồng dưa. Những ngày đầu khởi nghiệp, với nguồn vốn hạn hẹp, anh phải vay mượn nhiều nơi mới dựng được 3.000m² nhà màng. Điều kiện sản xuất khác xa môi trường làm việc trước đây buộc anh vừa làm vừa học, từng bước rút kinh nghiệm để ổn định sản xuất. Sau nhiều vụ dưa thành công, cùng với sự kiên trì, bền bỉ, sau 4 năm, diện tích nhà màng được anh mở rộng lên 80.000m² trên diện tích đất thuê.

Không chỉ mở rộng diện tích, anh Mạnh còn đặc biệt chú trọng hoàn thiện quy trình kỹ thuật, từ cải tạo giá thể, kiểm soát sâu bệnh đến chăm sóc cây trồng. Mọi công đoạn đều được ghi chép, đúc rút kinh nghiệm qua từng vụ. Thay vì đa dạng cây trồng, anh chọn tập trung độc canh cây dưa kim hoàng hậu - cây trồng có giá trị kinh tế cao và được thị trường ưa chuộng để làm thương hiệu. Nhờ hướng đi này, quy trình sản xuất được đồng bộ, dễ kiểm soát, góp phần nâng cao chất lượng sản phẩm.

Bên trong khu nhà màng, không gian luôn sạch sẽ, ngăn nắp. Dưa không trồng trực tiếp xuống đất mà được đặt trong từng bầu giá thể riêng biệt, giúp hạn chế sâu bệnh và tránh rủi ro từ thời tiết bất lợi. Hệ thống tưới nhỏ giọt công nghệ Israel cung cấp nước và dinh dưỡng chính xác đến từng gốc cây, vừa tiết kiệm chi phí, vừa nâng cao hiệu quả.

Anh Mạnh chia sẻ: “Nếu trồng dưa trực tiếp xuống đất thì rất dễ phát sinh bệnh hại, đặc biệt là bệnh héo xanh, khi đã lây lan thì khó kiểm soát. Còn trồng trong bầu giá thể mỗi cây được tách biệt, có vấn đề là xử lý được ngay, không ảnh hưởng đến cả vườn, lại chủ động hơn trong việc kiểm soát dinh dưỡng và môi trường sinh trưởng”.

Để duy trì sản lượng ổn định, trang trại áp dụng phương thức sản xuất gối vụ, bố trí các khu nhà màng xuống giống lệch nhau khoảng 10 ngày. Cách làm này không chỉ giúp hạn chế sâu bệnh mà còn đảm bảo nguồn cung liên tục cho thị trường. Nhờ đó, mỗi năm trang trại đạt sản lượng từ 600 - 800 tấn dưa với 4 vụ chính.

Dù sản xuất theo hướng công nghệ cao, nông nghiệp vẫn là lĩnh vực nhiều rủi ro, đặc biệt trước diễn biến ngày càng cực đoan của thời tiết. Anh Mạnh cho biết, trang trại đã không ít lần chịu thiệt hại do bão lũ. Có năm gió lớn làm tốc mái một phần nhà màng, gây thiệt hại khoảng 200 triệu đồng. Đến năm 2025, bão tiếp tục gây hư hỏng hệ thống, làm mất trắng một phần diện tích dưa, ước thiệt hại khoảng 300 triệu đồng. Những sự cố này không chỉ ảnh hưởng đến sản lượng mà còn kéo theo chi phí khắc phục, tái đầu tư khá lớn.

“Thiên tai là điều khó tránh, nhất là trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp. Nhưng hư hỏng đến đâu mình sửa đến đó, đồng thời cải tiến lại hệ thống để hạn chế rủi ro. Làm nông phải kiên trì, cũng sẽ có ngày thu được quả ngọt”, anh Mạnh chia sẻ.

Tăng sức khỏe cho đất và cây trồng

Không chỉ chạy theo sản lượng, anh Mạnh xác định chất lượng và độ an toàn của sản phẩm mới là yếu tố quyết định đầu ra lâu dài. Vì vậy, toàn bộ quy trình canh tác được anh xây dựng theo hướng hữu cơ, hạn chế thấp nhất việc sử dụng hóa chất, hướng tới sản phẩm an toàn cho người tiêu dùng và thân thiện với môi trường.

Giá thể trồng dưa được anh tự phối trộn kỹ lưỡng từ đất, phân bò ủ hoai, trấu và các chế phẩm sinh học. Mỗi vụ trang trại sử dụng khoảng 200 tấn phân bò, tương đương khoảng 800 tấn mỗi năm. Toàn bộ nguyên liệu đều được ủ trong thời gian khoảng 3 tháng để đảm bảo hoai mục hoàn toàn, loại bỏ mầm bệnh trước khi đưa vào sử dụng. Việc chủ động nguồn giá thể không chỉ giúp kiểm soát chất lượng mà còn tạo nền tảng ổn định cho cây sinh trưởng, phát triển đồng đều qua từng vụ.

Sau mỗi vụ thu hoạch, toàn bộ giá thể không được tái sử dụng ngay mà được thu gom, xử lý và ủ lại bằng chế phẩm sinh học trong khoảng 6 tháng nhằm phân hủy hoàn toàn tàn dư hữu cơ, đồng thời loại bỏ mầm bệnh tích tụ. Quy trình này đòi hỏi nhiều thời gian, công sức nhưng giúp tái tạo lại môi trường trồng sạch, hạn chế nguy cơ phát sinh bệnh hại cho vụ tiếp theo.

Song song đó, trang trại luôn chủ động dự trữ nguồn giá thể mới để không làm gián đoạn sản xuất, đặc biệt trong các thời điểm xuống giống gối vụ liên tục. Cách làm này vừa đảm bảo tính chủ động, vừa giúp duy trì sự phát triển ổn định của cây trồng qua từng vụ.

“Quy trình này tuy tốn kém hơn nhưng bù lại giữ được môi trường trồng sạch, giảm rủi ro và giúp chất lượng dưa ổn định qua các vụ”, anh Mạnh cho biết.

Trong phòng trừ sâu bệnh, trang trại ưu tiên các biện pháp thân thiện với môi trường như bắt thủ công, sử dụng bẫy sinh học và các chế phẩm sinh học thay thế thuốc hóa học. Việc theo dõi vườn được thực hiện thường xuyên để phát hiện sớm, xử lý kịp thời ngay từ khi sâu bệnh mới xuất hiện, tránh lây lan diện rộng. Đặc biệt, trước thời điểm thu hoạch khoảng 20 ngày, trang trại dừng hoàn toàn việc sử dụng các chế phẩm xử lý sâu bệnh nhằm đảm bảo sản phẩm an toàn nhất, đáp ứng yêu cầu ngày càng cao của thị trường.

Một điểm đáng chú ý là việc sử dụng ong để thụ phấn tự nhiên. Mỗi năm, trang trại thuê khoảng 200 đàn ong với chi phí khoảng 150 triệu đồng. Nhờ phương pháp này, tỷ lệ đậu quả cao, quả đồng đều, chất lượng và độ ngọt ổn định hơn.

Nhờ quy trình sản xuất an toàn, sản phẩm dưa kim hoàng hậu của trang trại luôn được thị trường đón nhận. Dưa được thương lái thu mua ngay tại vườn với giá ổn định. Hiện mỗi năm trang trại đạt doanh thu hơn 10 tỷ đồng. Sau khi trừ chi phí sản xuất khoảng 60 - 70%, mô hình vẫn mang lại lợi nhuận cao. Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế, trang trại còn tạo việc làm thường xuyên cho nhiều lao động địa phương.

Năm 2023, sản phẩm dưa vàng kim hoàng hậu của trang trại được công nhận sản xuất phù hợp với các yêu cầu của tiêu chuẩn quốc gia về thực hành nông nghiệp tốt trong lĩnh vực trồng trọt (VietGAP). Cũng trong năm này, sản phẩm tiếp tục được xếp hạng đạt OCOP 3 sao và tiến tới hoàn thiện các yêu cầu để nâng hạng sản phẩm.

Theo Quốc Toản - Thanh Nga/ NNVN