Giải pháp cho vụ hè thu

Trong canh tác lúa, câu nói “nhất nước, nhì phân, tam cần, tứ giống” từng là kinh nghiệm truyền thống, nhấn mạnh bốn yếu tố quyết định năng suất. Tuy nhiên, trong sản xuất nông nghiệp hiện đại, thứ tự này có thể đã thay đổi. Trong đó, giống lúa được xem là yếu tố then chốt, quyết định trực tiếp đến năng suất, chất lượng và giá trị sản phẩm. Vì vậy, những giống lúa có đặc tính phù hợp, nhiều ưu thế luôn được nông dân ưu tiên lựa chọn.

Thực tế sản xuất tại các tỉnh, thành Duyên hải Nam Trung bộ nói chung và TP. Đà Nẵng nói riêng cho thấy hiệu quả rõ nét từ việc lựa chọn giống phù hợp.

Vụ đông xuân 2025-2026, ông Lê Quốc Cường (thôn La Huân, xã Điện Bàn Tây, TP. Đà Nẵng) đã tham gia mô hình liên kết bao tiêu sản phẩm, giữa Công ty Vianaseed Quảng Nam với HTX Nông nghiệp Điện Thọ 1 với diện tích 15 ha, gieo trồng giống lúa thuần VNR98, trong đó gia đình ông canh tác trên diện tích 2 sào (1.000 m2). Theo ông Cường, đây là giống lúa thuần, bông dài, cây cao trung bình, đẻ nhánh khá, khóm gọn, lá đứng và cứng, thuận lợi cho thâm canh.

Qua theo dõi mô hình, giống này thích nghi tốt trên nhiều chân ruộng, ít sâu bệnh, đặc biệt có khả năng kháng bệnh khô vằn, rầy nâu tốt so với giống đại trà, giúp giảm chi phí phân bón và thuốc bảo vệ thực vật. Khi trổ, lúa ra bông đồng loạt, tập trung trong 4-5 ngày là hoàn tất; sau trổ, hạt vào chắc nhanh, chín đều, mẩy hạt, tạo nền tảng cho năng suất ổn định.

“So với các giống cùng trà, VNR98 có nhiều đặc tính nổi trội, hạt nhiều, bông chồng bông, hạt chồng hạt, bông rất đều và trúng. Vụ hè thu tới, tôi chắc chắn sẽ chọn giống này để gieo sạ vì năng suất rất khả quan và cơm ăn rất ngon”, ông Cường phấn khởi.

Không chỉ dừng lại ở vụ đông xuân, qua các mô hình khảo nghiệm vụ hè thu năm 2024 và 2025, VNR98 tiếp tục cho thấy sự phù hợp với điều kiện vụ hè thu tại miền Trung. Giống có thời gian sinh trưởng ngắn, chỉ khoảng 90-95 ngày, giúp nông dân dễ bố trí lịch thời vụ, né tránh các đợt thời tiết bất lợi cuối vụ. Trong điều kiện nắng nóng kéo dài đầu vụ, cây vẫn sinh trưởng ổn định, giữ được màu lá xanh bền, hạn chế hiện tượng cháy lá, khô đầu lá như một số giống khác.

Bên cạnh đó, khả năng chống đổ ngã của VNR98 cũng được đánh giá cao. Thân cây cứng, độ vươn thân hợp lý giúp hạn chế thiệt hại khi gặp mưa giông cuối vụ thường xuyên xảy ra tại khu vực Duyên hải Nam Trung bộ. Nhiều nông dân cho biết, ngay cả khi gặp điều kiện bất lợi, ruộng lúa VNR98 vẫn giữ được độ đứng tốt, đảm bảo năng suất và thuận lợi cho thu hoạch cơ giới.

Theo ông Nguyễn Đắc Vũ, Giám đốc HTX Nông nghiệp Điện Thọ 1, thời gian qua HTX đã liên kết với nhiều doanh nghiệp cung ứng giống nhưng VNR98 là một trong những giống có hiệu quả nổi trội so với các giống đại trà. Nông dân ngày càng tin tưởng và quan tâm mở rộng sản xuất. Qua thực tế canh tác, bà con đánh giá giống này dễ làm, ít rủi ro, phù hợp với điều kiện đồng ruộng tại địa phương. Nếu được đảm bảo nguồn giống, chắc chắn diện tích sẽ còn tăng trong thời gian tới

“HTX dự kiến tiếp tục liên kết với doanh nghiệp để đảm bảo nguồn giống cho vụ hè thu và các vụ tiếp theo, đồng thời khuyến khích nhân rộng mô hình nhằm nâng cao hiệu quả sản xuất”, ông Vũ cho biết.

Chọn đúng giống, làm chủ kỹ thuật

Ông Nguyễn Văn Chính, Giám đốc Công ty Cổ phần Giống cây trồng Trung ương Quảng Nam (Vinaseed Quảng Nam) cho biết, giống lúa thuần VNR98 đã được đơn vị triển khai khảo nghiệm, trình diễn tại khu vực Duyên hải Nam Trung bộ từ vụ hè thu năm 2024 đến nay, qua 5 vụ sản xuất liên tiếp. Các mô hình được thực hiện tại Đà Nẵng, Quảng Nam (cũ), Quảng Ngãi và Bình Định (cũ) cho thấy giống lúa này có khả năng thích nghi rộng, chống chịu tốt với điều kiện thời tiết bất lợi, nhất là khả năng chịu nhiệt, chịu hạn.

Trong điều kiện thuận lợi, năng suất giống có thể đạt đến 9 tấn/ha, cao hơn so với nhiều giống đại trà cùng thời vụ. Đặc biệt, chất lượng gạo được nông dân đánh giá cao với cơm mềm, dẻo, vị đậm, đáp ứng nhu cầu thị trường. Với những đặc tính nổi trội này, giống đã được công nhận và chính thức lưu hành trên thị trường từ đầu năm 2026, từng bước khẳng định vị thế trong cơ cấu giống tại khu vực miền Trung.

“Cùng với việc đưa giống mới vào sản xuất, Vinaseed Quảng Nam cũng xây dựng chiến lược phát triển dài hạn tại khu vực Duyên hải miền Trung. Mục tiêu đến năm 2028, sản lượng tiêu thụ giống đạt khoảng 2.000 tấn/năm, trong đó riêng thị trường Đà Nẵng dự kiến khoảng 700 tấn/năm.

Trước mắt, năm 2026, công ty đặt kế hoạch phân phối khoảng 600 tấn, tăng lên 1.200 tấn vào năm 2027 và tiếp tục mở rộng trong các năm tiếp theo. Đây là cơ sở để từng bước mở rộng diện tích, đưa VNR98 trở thành một trong những giống chủ lực trong sản xuất lúa của khu vực”, ông Chính cho biết.

Không chỉ dừng lại ở cung ứng giống, doanh nghiệp còn đẩy mạnh liên kết sản xuất với các HTX tại nhiều địa phương như Gia Lai, Quảng Ngãi, Đà Nẵng và TP. Huế. Thông qua HTX làm đầu mối, công ty cung ứng giống, hướng dẫn quy trình kỹ thuật và bao tiêu sản phẩm cho nông dân. Mô hình liên kết này giúp đảm bảo đầu ra ổn định, đồng thời nâng cao hiệu quả kinh tế khi sản phẩm được thu mua với giá cao hơn so với thị trường, tạo động lực để nông dân yên tâm sản xuất.

Kỹ sư Bạch Thị Vững, Giám đốc VRI Cờ Đỏ, Tập đoàn Giống cây trồng Việt Nam (Vinaseed Group) được biết đến là người “gieo vàng” trên cánh đồng, “cha đẻ” của VNR98 cho biết, lúa VNR98 là kết quả của quá trình chọn tạo, tích hợp nhiều đặc tính ưu việt từ các giống lúa chất lượng cùng với ứng dụng khoa học kỹ thuật hiện đại. Trong bối cảnh biến đổi khí hậu diễn biến phức tạp, với tình trạng nắng nóng kéo dài và hạn hán gia tăng, giống lúa này cho thấy khả năng thích ứng tốt, đặc biệt phù hợp với sản xuất vụ hè thu tại miền Trung.

“Trong điều kiện thời tiết đặc thù của miền Trung, nắng nóng kéo dài, bà con nên ưu tiên lựa chọn giống lúa VNR98 để giảm rủi ro trong sản xuất. Trong đó, cần gieo sạ với mật độ hợp lý, tránh quá dày để hạn chế sâu bệnh và đổ ngã; đồng thời bón phân cân đối, chú trọng quản lý dinh dưỡng theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây.

Bên cạnh đó, cần theo dõi đồng ruộng thường xuyên, áp dụng các biện pháp phòng trừ sâu bệnh kịp thời, kết hợp tưới tiêu hợp lý nhằm giúp cây lúa sinh trưởng khỏe, tăng tỷ lệ hạt chắc và đạt năng suất tối ưu”, Kỹ sư Bạch Thị Vững chia sẻ.

“Hiện giống lúa VNR98 đang sản xuất trên địa bàn thành phố Đà Nẵng với diện tích khoảng 100 ha trong vụ đông xuân 2025-2026 và bước đầu cho thấy hiệu quả rõ rệt. Đặc biệt trong vụ hè thu, dù thời tiết nắng nóng, giống vẫn sinh trưởng ổn định, ít sâu bệnh, khả năng chống chịu tốt, năng suất đạt trên 8,5-9 tấn/ha. Theo đánh giá, VNR98 không chỉ có tiềm năng mở rộng diện tích mà hoàn toàn có thể đưa vào cơ cấu giống chủ lực của thành phố cũng như các địa phương có điều kiện tương tự trong thời gian tới”, bà Vũ Thị Bích Hậu, phó giám đốc Sở NN-MT TP Đà Nẵng chia sẻ.

Theo Lan Anh/ NNVN