Dựng cơ nghiệp từ số không

Trang trại của ông Trịnh Văn Toàn ở thôn Thạch Lãng, xã Trường Văn nằm bên bờ sông Yên. Trong vườn, nhãn, bưởi, dừa được trồng thành hàng lối gọn gàng, ở giữa là ao cá, chuồng nuôi gà vịt, khu nuôi ong… Trang trại như một khu du lịch sinh thái xanh mát, đủ sắc màu.

Ở độ tuổi 70, khác với nhiều người đã chọn cách an nhàn, ông Toàn ngày ngày vẫn miệt mài với cuốc xẻng và ước mơ xây dựng một mô hình nông nghiệp sinh thái, bền vững trên mảnh đất quê hương.

Ông chia sẻ, vùng đất ven sông Yên đoạn chảy qua thôn Thạch Lãng trước đây là vùng trũng rộng lớn. Mỗi mùa mưa, nước sông dâng là cả vùng trắng xóa nước. Không ít người trong thôn đã phải bỏ ruộng đi làm thuê vì trồng lúa không hiệu quả.

Năm 2002, ông Toàn về quê sau nhiều năm bôn ba mưu sinh khắp các tỉnh miền Nam. Với cách nhìn của một người từng trải, ông nhận ra cơ hội làm giàu trên chính vùng đất trũng.

Người dân quanh vùng vẫn nhớ như in hình ảnh ông Toàn vừa lội bì bõm giữa cánh đồng mọc đầy cỏ dại, bèo tây, vừa nói về một giấc mơ mà không mấy ai tin có thể thành hiện thực. Thế nhưng khi tận mắt chứng kiến từng bước đi, cách làm của ông, ai nấy đều ngã mũ thán phục.

Nhận thấy nguồn lúa lép, lúa rài cùng cá, cua, ốc… trên cánh đồng trũng khá dồi dào, ông mạnh dạn mua gần 1.0000 con vịt đẻ về nuôi theo hình thức chạy đồng. Nhờ tận dụng nguồn thức ăn tự nhiên, đàn vịt phát triển nhanh qua từng lứa, chi phí chăm sóc thấp, sản lượng trứng tăng dần qua các năm. Từ những quả trứng vịt nhỏ bé, ông sớm thu hồi vốn và tích lũy được nguồn lực để theo đuổi kế hoạch lâu dài.

Khi địa phương triển khai chủ trương khuyến khích chuyển đổi diện tích lúa kém hiệu quả nhằm nâng cao giá trị sản xuất, ông Toàn mạnh dạn đấu thầu 3ha đất trũng ven sông Yên để xây dựng trang trại tổng hợp.

Ban đầu ông tiến hành đắp bờ, cải tạo một phần diện tích thành hệ thống ao nuôi thủy sản. Diện tích còn lại ông đưa các loại cây ăn quả như nhãn, bưởi Diễn về trồng. Các khoảng trống được tận dụng trồng rau màu, chăn nuôi gia cầm, nuôi ong.

Khi trang trại dần thành hình, nhiều người nghĩ mọi việc sẽ thuận lợi với ông. Thế nhưng khó khăn lại liên tiếp ập đến. Những kinh nghiệm chăm sóc cây trồng tích lũy trước đó bộc lộ hạn chế khi áp dụng vào vùng đất mới. Đất gặp nắng thì khô nứt, gặp mưa lại dính chặt. Sự lúng túng trong cách xử lý khiến không ít cây trồng xanh tốt dần bị chết yểu.

"Trồng cây mà không hiểu đất, không hiểu nước, không biết lúc nào cây cần gì thì khó thành công. Làm nông không thể làm theo cảm tính, phải quan sát, thử nghiệm rồi rút kinh nghiệm. Tôi cũng từng chủ quan, làm theo cái mình nghĩ, để rồi mất không ít công sức, cây cối chết dần mới ngẫm ra".

Chính những lần vấp ngã ấy khiến ông thận trọng hơn trong từng quyết định về sau. Ông dành thời gian đi tham quan các mô hình hiệu quả, tham gia hội làm vườn để học hỏi kỹ thuật, đồng thời thuê kỹ thuật viên trồng cây ăn quả từ Hưng Yên về hỗ trợ, cùng đồng hành trong quá trình phát triển trang trại.

Giai đoạn 2010 - 2015, trang trại của ông bước vào thời kỳ ăn nên làm ra. Nhãn, bưởi thu hoạch tới đâu được thương lái tranh nhau thu mua hết tới đó.

"Khi ấy nguồn hàng còn ít, bưởi bán khoảng 20.000 đồng/quả, nhãn 13.000 - 15.000 đồng/kg mà vẫn không đủ để bán cho khách. Sau mỗi vụ, gia đình lại có đồng ra đồng vào, tích góp để tiếp tục đầu tư", ông Toàn nhớ lại.

Không dừng lại ở đó, ông tiếp tục vay vốn ngân hàng, thuê thêm đất để mở rộng quy mô trang trại, đưa thêm nhãn, bưởi, dừa Xiêm, mít Thái… về trồng. Hiện trang trại của ông có hơn 1.000 cây nhãn lồng Hưng Yên, 1.000 cây dừa Xiêm, 800 cây bưởi Diễn, bưởi da xanh, 200 gốc mít Thái..., mỗi năm cho thu hoạch hàng chục tấn quả, doanh thu hàng trăm triệu đồng.

Ông Toàn bảo: "Không có vùng đất nào là đất chết. Nông dân phải thực sự yêu đất, tiếc đất mới thấy được giá trị và biết cách làm cho nó đơm hoa, kết trái", ông Toàn nhấn mạnh.

Ấp ủ làm trang trại gắn với du lịch sinh thái

Sau nhiều năm gây dựng, trang trại của ông Toàn dần đi vào ổn định, trở thành mô hình sản xuất tổng hợp khá bài bản. Cây trồng, vật nuôi được ông sắp xếp hợp lý, lấy nguồn thu trước mắt để nuôi những kế hoạch lâu dài.

Ông còn tận dụng phụ phẩm từ trồng trọt, chăn nuôi, cá tạp ủ hoai cùng men vi sinh để làm phân bón cho cây, vừa tiết kiệm chi phí, vừa giảm lượng rác thải ra môi trường. Nhờ vậy, đất trong vườn ngày càng tơi xốp, giữ được độ màu mỡ, nguồn nước cũng sạch hơn. Ông hạn chế thấp nhất việc sử dụng vật tư hóa học, từng bước đưa trang trại phát triển theo hướng xanh, bền vững, giữ gìn đất đai cho lâu dài.

"Làm trang trại tổng hợp phải giữ môi trường sạch, nhất là với đàn ong rất kỵ thuốc bảo vệ thực vật. Ngoài ra tận dụng phụ phẩm để làm phân bón, vừa đỡ tốn kém, vừa giữ được đất đai lâu bền, cây khỏe, cho hiệu quả kinh tế cao hơn", ông Toàn chia sẻ.

Với ông Toàn, trang trại không chỉ mang lại thu nhập mà còn là tâm huyết, là cách để góp phần giữ gìn nghề nông. Ông sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm với những người đến tham quan, học hỏi. Sau nhiều năm vun đắp, trang trại của gia đình ông liên tiếp được ghi nhận. Năm 2023 và 2024, mô hình này đạt giải nhất và nhì tại cuộc thi vườn đẹp, trang trại kiểu mẫu của tỉnh Thanh Hóa, trở thành điểm tham quan, học hỏi của nhiều hộ dân trong và ngoài địa phương.

Ông Toàn cho rằng, trong bối cảnh hiện nay, nếu sản xuất nông nghiệp vẫn manh mún, nhỏ lẻ thì rất khó phát triển bền vững, muốn đứng vững phải làm theo hướng quy mô, bài bản và có tính toán. Khi mở rộng sản xuất còn đòi hỏi vốn, kỹ thuật và nhân lực, trong khi lao động trẻ ở nông thôn ngày càng thiếu, nhiều người chọn làm việc tại các khu, cụm công nghiệp thay vì gắn bó với ruộng đồng.

Bên cạnh đó, biến đổi khí hậu khiến thời tiết ngày càng thất thường, giá cả nông sản bấp bênh, đầu ra nhiều khi còn phụ thuộc vào thương lái. Vì vậy, ông cho rằng cần có cơ chế hỗ trợ phù hợp như kéo dài thời gian thuê đất, tạo điều kiện tiếp cận nguồn vốn ưu đãi, đồng thời tổ chức các lớp đào tạo miễn phí về kỹ thuật và quản lý sản xuất để người làm nông yên tâm phát triển lâu dài.

"Tôi vẫn ấp ủ làm trang trại gắn với du lịch sinh thái, nhưng việc này không đơn giản, cần thời gian và vốn liếng. Mình làm được đến đâu thì cố đến đó. Chỉ mong con cháu sau này nhìn vào để tiếp nối, vượt khó vươn lên và giữ lại cho đời một không gian xanh sạch", ông Toàn chia sẻ.

Theo Quốc Toản - Thanh Nga/ NNVN