Từ đất cằn thành vườn công nghệ cao

Xã Quế Sơn (Đà Nẵng) vốn được biết đến là vùng đất cằn cỗi, “chó ăn đá, gà ăn sỏi”, kinh tế nông nghiệp lâu nay chủ yếu dựa vào cây keo, cây sắn với hiệu quả bấp bênh.

Thế nhưng, hơn 3 năm trở lại đây, sự xuất hiện của Hợp tác xã Nông nghiệp Rừng Bảo do anh Trương Văn Arin (sinh năm 1988) làm Giám đốc đã mở ra cách làm nông nghiệp mới, đem lại giá trị kinh tế cao hơn thói quen sản xuất truyền thống.

Trong khu vườn rộng hơn 3 ha của anh Trương Văn Arin, chủ yếu trồng giống ổi lê Đài Loan và mận An Phước. Đây là hai loại cây phù hợp với khí hậu khắc nghiệt của dải đất miền Trung, có khả năng phục hồi nhanh sau bão lũ và quan trọng nhất là ổn định thị trường đầu ra.

Điểm đặc biệt của khu vườn là quy trình canh tác “có một không hai”. Không rập khuôn theo các mô hình sẵn có, anh Arin tự mày mò, kết hợp linh hoạt giữa công nghệ tưới Israel hiện đại và kinh nghiệm thực tiễn. Hệ thống tưới nhỏ giọt tự động được anh điều chỉnh để cung cấp nước và phân bón chính xác cho từng gốc cây, giúp tiết kiệm chi phí nhân công và vật tư tối đa.

Để giải bài toán “được mùa mất giá”, anh Arin áp dụng kỹ thuật làm “ổi chuyền” cho cây ra trái quanh năm thay vì thu hoạch theo vụ. Việc cắt tỉa, bón phân hợp lý giúp cây ra trái liên tục. Nhờ đó, vườn ổi tránh được áp lực tiêu thụ ồ ạt vào chính vụ, đồng thời đảm bảo nguồn cung ổn định cho các đối tác ngay cả trong những thời điểm thời tiết bất lợi.

Thời điểm này, khu vườn có 1.200 cây ổi và 350 cây mận phát triển đồng đều, riêng ổi cho năng suất mỗi tháng từ 1-2 tấn và chất lượng vượt trội.

Đáng nói, năm trồng thứ hai, sản lượng ổi thu hoạch đạt 11 tấn, được thị trường đánh giá cao về độ giòn, ngọt và an toàn. Sản phẩm hiện đã có mặt tại các siêu thị lớn ở TP. Đà Nẵng và hệ thống bán lẻ, cửa hàng thực phẩm sạch với đầu ra ổn định.

Chia sẻ về mục tiêu năm 2026, anh Arin cho biết, phấn đấu nâng năng suất lên 50kg/cây, tương đương tổng sản lượng 50 tấn ổi, tiếp tục khẳng định hiệu quả kinh tế trên đơn vị diện tích đất đồi.

“Chúng tôi đang xúc tiến liên kết với 6 hộ dân lân cận để hình thành vùng chuyên canh ổi rộng hơn 4 ha. Hợp tác xã chịu trách nhiệm chuyển giao quy trình kỹ thuật, quản lý chất lượng và bao tiêu đầu ra cho nông dân. Chỉ khi có vùng nguyên liệu đủ lớn và chất lượng đồng đều, chúng tôi mới có thể nghĩ đến chuyện xuất khẩu, đưa trái ổi Quế Sơn vươn ra thị trường quốc tế”, anh Arin nói.

Chuyển từ “chống chịu” sang “thích ứng”

Cũng dựa vào sự am hiểu thổ nhưỡng và lựa chọn cây trồng phù hợp, ông Nguyễn Văn Lanh ở thôn Tú Hội, xã Tây Hồ cũng đã tìm ra hướng đi hiệu quả để “đánh thức” mảnh vườn cằn cỗi. Trên diện tích hơn 4.000 m² từng là vườn tạp, ông mạnh dạn chuyển sang mô hình trồng tiêu xen cau với hơn 500 gốc tiêu và 600 cây cau. Không chỉ thay đổi loại cây trồng, điều quan trọng là cách tiếp cận sản xuất cũng thay đổi với phương pháp áp dụng hệ thống tưới nhỏ giọt, cải tạo đất và tuân thủ quy trình kỹ thuật.

Nhờ đó, mô hình nhanh chóng phát huy hiệu quả, mang lại thu nhập từ 70 đến gần 100 triệu đồng mỗi năm. “Trước đây trồng cây tạp thu nhập thấp. Khi được hướng dẫn cải tạo đất, tôi chuyển sang trồng tiêu xen cau. Ban đầu cũng lo, nhưng giờ thấy rõ hiệu quả. Tiêu cho trái đều, cau bán quanh năm nên nguồn thu ổn định hơn”, ông Lanh chia sẻ.

Theo ông Lanh, việc xen canh các loại cây trồng không chỉ tận dụng tối đa diện tích mà còn phù hợp đặc tính sinh trưởng của từng loại cây. Cây cau tạo bóng mát, đồng thời làm trụ cho tiêu leo, giúp giảm chi phí đầu tư. Sự kết hợp giữa cây thu hoạch theo vụ và cây cho trái quanh năm cũng giúp phân bổ nguồn thu hợp lý, hạn chế rủi ro thị trường.

Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP. Đà Nẵng, trước tác động ngày càng rõ của biến đổi khí hậu, nông dân địa phương đã chuyển mạnh từ tư duy “chống chịu” sang “thích ứng”. Việc làm chủ kỹ thuật, chủ động chuyển đổi cây trồng phù hợp với thổ nhưỡng đang giúp nâng cao giá trị sản xuất trên cùng diện tích đất.

Ông Nguyễn Văn Thành, Phó Chi cục trưởng Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật TP. Đà Nẵng cho biết, thực tế cho thấy, công tác chuyển đổi cơ cấu cây trồng trên địa bàn thời gian qua đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Năm 2025, toàn thành phố chuyển đổi hơn 1.156 ha, với lợi nhuận tăng bình quân 20-30%. Riêng khu vực trung du, miền núi đã chuyển đổi khoảng 100 ha sang trồng cây ăn quả và dược liệu là những loại cây có giá trị kinh tế cao và phù hợp điều kiện tự nhiên.

Để quá trình “hồi sinh” đất cằn tiếp tục lan tỏa, thời gian tới địa phương sẽ triển khai đồng bộ các giải pháp: hoàn thiện cơ chế hỗ trợ sản xuất, xây dựng mô hình chuyển đổi cơ cấu cây trồng theo hướng liên kết, thích ứng với biến đổi khí hậu; tăng cường chuyển giao khoa học kỹ thuật, đồng thời đầu tư hạ tầng thủy lợi, giao thông nội đồng và chế biến nông sản. Đây sẽ là nền tảng để nông dân không chỉ thích ứng với điều kiện tự nhiên khắc nghiệt, mà còn khai thác hiệu quả tiềm năng của từng vùng đất.

"Việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật như hệ thống tưới tiết kiệm, bao trái, quản lý sâu bệnh theo hướng an toàn sinh học tại mô hình trồng ổi của anh Trương Văn Arin đã giúp nâng cao năng suất, chất lượng sản phẩm, đồng thời giảm chi phí sản xuất và bảo vệ môi trường. Mô hình đã tạo tiền đề để địa phương nhân rộng các mô hình nông nghiệp công nghệ cao trong thời gian tới. Hội Nông dân xã đánh giá cao tinh thần chủ động, sáng tạo của anh Trương Văn Arin và sẽ tiếp tục đồng hành, hỗ trợ để mô hình phát triển bền vững", ông Hồ Anh Trung, Chủ tịch Hội Nông dân xã Quế Sơn cho biết.

Theo Lan Anh/ NNVN