Trên vùng đất phèn tưởng chừng như không trồng được cây gì ở xã Hỏa Lựu (TP Cần Thơ), cây khóm Queen đã tạo sinh kế cho hàng nghìn hộ dân suốt nhiều thập kỷ. Thế nhưng khi giống khóm này dần thoái hóa, nhiễm bệnh, khó đáp ứng yêu cầu xuất khẩu, bài toán giữ vùng khóm truyền thống, đồng thời nâng cao giá trị sản xuất đặt ra ngày càng cấp bách cho chính quyền địa phương và nông dân.

Từ thực tiễn đó, chính quyền xã Hỏa Lựu đã chủ động mời gọi doanh nghiệp vào cuộc, kết nối sản xuất theo chuỗi giá trị, từng bước vận động nông dân chuyển đổi sang trồng giống khóm MD2 – giống khóm đáp ứng được yêu cầu của thị trường xuất khẩu và mang lại hiệu quả kinh tế cao hơn.

Ngày 30/1/2026, địa phương đã tổ chức thành công hội nghị kết nối canh tác và bao tiêu khóm MD2 theo chuỗi giá trị xuất khẩu.

Theo ông Võ Tứ Phương - Phó Chủ tịch thường trực UBND xã Hỏa Lựu, toàn xã hiện có hơn 2.100ha trồng khóm, chủ yếu là giống khóm Queen, trở thành vùng trồng khóm lớn nhất TP Cần Thơ. Địa phương đã xây dựng thành công thương hiệu "khóm Cầu Đúc", được bảo hộ sở hữu trí tuệ và chỉ dẫn địa lý. Nhờ cây khóm, đời sống kinh tế của nhiều hộ dân được cải thiện rõ rệt, nhiều gia đình vươn lên khá giả.

Tuy nhiên, thực tế sản xuất cho thấy giống khóm Queen dần bộc lộ hạn chế khi tham gia chuỗi xuất khẩu, đặc biệt là thị trường Châu Âu vốn yêu cầu khắt khe về chất lượng, tỷ lệ thu hồi và độ đường trong trái. Từ đó xã Hỏa Lựu đã tích cực làm việc, kết nối với Công ty cổ phần Westfood Hậu Giang tham gia liên kết, xây dựng vùng nguyên liệu khóm MD2 phục vụ xuất khẩu.

Ông Trần Bá Sơn - Giám đốc vùng nguyên liệu Công ty cổ phần Westfood Hậu Giang cho biết, doanh nghiệp bắt đầu thử nghiệm trồng khóm MD2 từ năm 2018 và ghi nhận giống này sinh trưởng tốt trên nhiều loại đất tại Hậu Giang. Đến nay, tổng diện tích khóm MD2 doanh nghiệp đã triển khai khoảng 300ha và nhu cầu vùng nguyên liệu đến năm 2030 lên khoảng 1.000ha.

So với khóm Queen, khóm MD2 có ưu thế vượt trội về năng suất và chất lượng. Trọng lượng trái trung bình đạt 1,5 - 2kg, cao gần gấp đôi khóm Queen, năng suất đạt 80 - 90 tấn/ha/vụ. Thời gian canh tác mỗi vụ của giống khóm này khoảng 30 tháng. Quan trọng hơn, khóm MD2 phù hợp với quy trình chế biến, thị hiếu tiêu dùng quốc tế và đang được xuất khẩu sang Châu Âu, Mỹ, Canada, Trung Đông cùng nhiều quốc gia Châu Á.

Để tạo niềm tin cho nông dân Hỏa Lựu, Công ty cổ phần Westfood Hậu Giang sẽ ký hợp đồng bao tiêu toàn bộ sản phẩm, giá thu mua được phân loại rõ ràng. Khóm MD2 loại I (trên 1,2kg/trái) giá doanh nghiệp thu mua là 8.000 đồng/kg, loại II (600gram đến dưới 1,2kg/trái) là 7.000 đồng/kg và loại III (300gram đến dưới 600gram/trái) là 3.000 đồng/kg.

Công ty cổ phần Westfood Hậu Giang cam kết giữ nguyên mức giá đã ký dù thị trường biến động. Ngoài trái khóm, doanh nghiệp này còn thu mua chồi và lá khóm, mở ra hướng tận dụng phụ phẩm phục vụ sản xuất sợi khóm cho ngành dệt may.

“Trong năm 2026, Westfood sẽ thí điểm thu gom lá khóm để làm sợi. Hiện doanh nghiệp đang phối hợp với một doanh nghiệp ở miền Trung thực hiện quy trình tái chế lá khóm thành sợi khóm thô, dệt thành vải thô để xuất khẩu", ông Trần Bá Sơn thông tin.

Đáng chú ý, mô hình liên kết được doanh nghiệp thiết kế phù hợp với điều kiện của nông dân Hỏa Lựu. Doanh nghiệp đối ứng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật với mức giá thấp hơn thị trường, chi phí được khấu trừ dần sau thu hoạch.

Tại vùng nguyên liệu, doanh nghiệp sắp xếp đội ngũ kỹ sư đồng hành cùng bà con nông dân trong quá trình trồng và chăm sóc. Mỗi cán bộ sẽ phụ trách khoảng 30 hộ dân, trực tiếp hướng dẫn từ khâu lên liếp, trồng, chăm sóc đến thu hoạch.

Khái toán lợi nhuận, ông Sơn cho biết tổng chi phí đầu tư trồng khóm MD2 mỗi vụ khoảng hơn 200 triệu đồng/ha, doanh thu đạt khoảng 715 triệu đồng. Nông dân chăm sóc tốt có thể đạt lợi nhuận trên 500 triệu đồng/ha/vụ, tương đương bình quân hơn 160 triệu đồng/ha/năm – cao hơn nhiều so với canh tác khóm Queen truyền thống.

Trước những lợi ích rõ ràng, nhiều nông dân bày tỏ phấn khởi, tin tưởng vào mô hình liên kết mới. Chính quyền xã Hỏa Lựu xác định sẽ tiếp tục đóng vai trò cầu nối, đồng hành cùng doanh nghiệp và nông dân trong quá trình chuyển đổi giống, hình thành vùng nguyên liệu dứa tập trung, hướng đến sản xuất bền vững, hiệu quả và đủ sức cạnh tranh trên thị trường xuất khẩu.

Theo Kim Anh/ NNVN