Gợi mở khi thị trường dần bão hòa

Khi tôi đến, bố con ông Nguyễn Đức Hạnh, Nguyễn Văn Ban ở xã Nho Quan, tỉnh Ninh Bình đang xách vữa để bịt lại các lỗ hổng trên bờ bê tông quanh khu ao nuôi cá trê vàng mới thu hoạch. Trên bờ là thế, dưới đáy ao họ rải một lớp vôi bột trắng xóa để khử khuẩn đáy, phơi khô, sẵn sàng cho vụ nuôi mới.

Ông Hạnh vốn là Phó Chủ tịch UBND xã Lạng Phong cũ, vừa nghỉ chế độ 178 nên giờ đây có thể tập trung toàn tâm, toàn sức vào lĩnh vực mình yêu thích - nuôi trồng thủy sản. Dù gì nó vẫn còn chắc ăn hơn là nuôi lợn. Đợt dịch tả châu Phi năm rồi khiến hơn 100 con lợn của gia đình ông bị tiêu hủy, thiệt hại đến hơn 300 triệu đồng, chuồng trại hiện vẫn còn để trống.

Năm 2014, lúc địa phương tiến hành dồn điền đổi thửa, mấy anh em ông Hạnh đã xung phong nhận 4,7ha đất ở cánh đồng cạnh sông Hoàng Long. Lúc ấy hiện trạng đất chỉ toàn là thùng đấu lồi lõm, cấy lúa khó mà thả cá lại càng khó. Ông phải thuê máy xúc về khoét, chia thành 6 cái ao, đắp bờ rồi kè bê tông, rải đá cấp phối làm đường đi lối lại, mua sắm hệ thống máy quạt nước, máy bơm điện ba pha, máy bắn thức ăn hẹn giờ... Suốt 4 năm ròng rã như thế ông đã cầm cố 3 cái sổ đỏ của nhà để vay, đầu tư 3,5 tỷ đồng cho trang trại.

Kiến thiết xong cơ sở vật chất, ông bắt đầu thả các loại cá truyền thống như trắm trắng, trắm đen, trôi, mè, chép, thức ăn 80% là cám công nghiệp, 20% là tận dụng cỏ trồng ngay trên bờ. Sản lượng trung bình mỗi năm của trang trại lên tới trên 30 tấn cá nhưng sau khi bán ông chỉ lãi được trên 100 triệu đồng. Chi phí tốn kém nhất là thức ăn công nghiệp. Vì không đủ tiền để mua cám theo dạng trả thẳng nên ông phải mua trả chậm, sau 6 tháng thu cá mới thanh toán, chịu đắt hơn 30.000đ cho mỗi bao 25kg.

Đã thế, mấy năm nay thị trường cá trắm, trôi, mè, chép bị bão hòa, giá bán vẫn chỉ loanh quanh 42.000 - 48.000đ/kg trong khi bao cám tăng từ 350.000đ lên 480.000đ, biểu cá thương lái đòi hỏi tăng từ 2kg lên từ 3kg. Thêm vào đó dịch bệnh làm tăng chi phí thuốc, rồi tiền điện chạy guồng sục oxy, tiền vôi bột, tiền chế phẩm sinh học khiến khu nuôi trồng thủy sản của xã Lạng Phong (cũ) có 26ha với 19 hộ thì 4 - 5 hộ đã bỏ không ao.

Nghe tin Nhà nước hỗ trợ cho các mô hình cây trồng, vật nuôi mới, tháng 11 năm 2024 bố con ông Hạnh đã đăng ký với Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Ninh Bình thực hiện đề tài “Ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật sử dụng chế phẩm sinh học nano bạc trong việc ương giống và nuôi thương phẩm cá trê vàng trên địa bàn huyện Nho Quan, tỉnh Ninh Bình”. Mô hình được thực hiện trên diện tích hơn 1ha. Vì là loài hay chui rúc nên trước khi thả cá trê vàng, dù đã có bờ ao kè bê tông nhưng vẫn phải quây chân bờ bằng lưới hết.

Giống nhận về đạt kích cỡ 400 - 500 con/kg ông không thả ngay xuống ao mà nuôi trong xiếng (vuông lưới), hết xiếng nhỏ lại đến xiếng to, sau 30 ngày, khi cá đạt cỡ 120 con/kg mới thả ra hẳn. Nhờ có cơ quan hô hấp phụ (hoa khế) nên cá trê vàng sống được trong môi trường thiếu oxy, ít phải dùng đến quạt sục nước như nhiều loại cá khác. Thức ăn sử dụng trong mô hình hoàn toàn là cám công nghiệp. Lúc nhỏ cá có màu xám tro nhưng cách thời điểm thu hoạch 1 tháng ông Hạnh cho ăn loại cám tạo màu để sau 3 tuần chúng chuyển sang màu vàng, sáng, đáp ứng đúng nhu cầu thị trường.

Tháng 6 năm 2025 ông thu hoạch cá, tỷ lệ đạt 80%, sản lượng trên 6 tấn, bán với giá 52.000đ/kg, lãi 150 triệu đồng. Tháng 7 năm 2025 ông thả lứa tiếp, đến tháng 2 năm 2026 thì thu hoạch, tỷ lệ đạt 70%, sản lượng 5 tấn, bán với giá 44.000đ/kg, lãi 80 triệu đồng.

Những lời khuyên từ thực tế

“Cá trê vàng chịu nóng tốt, càng nóng càng ăn khỏe nhưng chịu rét lại kém, nhiệt độ dưới 15 độ C là gần như không ăn. Bởi thế nên tránh nuôi chúng vào mùa đông, còn vào mùa hè thì cho ăn nhiều hơn để cá có đà phát triển. Thị trường của cá trê vàng rất hẹp, bán khó, không như trắm, trôi, mè, chép, đầu ra hiện chỉ thấy thương lái ở Hải Phòng mua, chứ trong vùng không chịu mua”, ông Hạnh tổng kết sau hai lứa nuôi.

Còn con ông, anh Nguyễn Văn Ban, Giám đốc Công ty TNHH Đầu tư và Xây dựng Chung Hiếu cho biết cá trê vàng tuy hiệu quả kinh tế khá nhưng hay bị bệnh loét mình, lở mình và bệnh đường tiêu hóa, có thể gây ra tình trạng chết ồ ạt. Bởi thế trong quá trình nuôi nên dùng nano bạc để xử lý đáy và trộn thẳng vào thức ăn cho cá.

Các ao nuôi sử dụng nano bạc được theo dõi chặt chẽ và đối chứng với ao không sử dụng về các chỉ số nhiệt độ, pH, oxy hòa tan… cũng như khả năng sinh trưởng và tình trạng sức khỏe của cá. Ngoài ra, anh còn dùng thêm vôi bột để hòa với nước té xuống ao nhằm hạn chế sự phát triển của virus, vi khuẩn. Trong quá trình cho ăn anh thường quan sát để xem có bị thừa cám hay không, nếu thừa dễ sinh ra tảo.

Việc thay nước 1 - 2 lần/tháng cũng giúp kiểm soát sự phát triển của tảo. Kết quả, các chỉ tiêu sinh trưởng của cá thu được trong ao thí nghiệm luôn ghi nhận mức tăng trưởng cao hơn ao đối chứng, cho hiệu quả kinh tế gấp 2 - 3 lần.

“Lứa đầu nuôi, giống được cấp theo đề tài rất tốt, cá dài, đều, khỏe nhưng lứa thứ hai chúng tôi tự mua giống ở một cơ sở tại tỉnh Hưng Yên thì cá ngắn, hay bị bệnh hơn. Tôi nghi đó là giống thải loại ra nên những ai muốn nuôi cá trê vàng phải tìm hiểu, chọn mua giống cho kỹ mới đạt hiệu quả kinh tế”, anh Ban khuyên.

Cá trê vàng (cá trê ta) là loài bản địa đặc trưng của vùng Đông Nam Á. Tại tỉnh Ninh Bình, loài này từng sinh trưởng mạnh ở các vùng trũng thuộc địa bàn các huyện Nho Quan, Gia Viễn (cũ) nhưng dần trở nên hiếm vì môi trường sống thay đổi, hóa chất đổ xuống đồng ruộng, ao hồ nhiều. Bởi thế mô hình nuôi cá trê vàng kết hợp với sử dụng chế phẩm nano bạc để diệt vi khuẩn, virus trong nước trở thành hi vọng mới cho nghề thủy sản ở đây.

Theo Dương Đình Tường/ NNVN