Những ngày này, thị trường lúa gạo miền Tây đã ấm trở lại. Dù đợt nhích giá này diễn ra muộn khi phần lớn nông dân đã bán lúa tươi ngay tại ruộng sau vụ đông xuân để xoay vòng vốn, nhưng xu hướng đi lên của thị trường đã tạo hiệu ứng tâm lý quan trọng cho vụ mới.

Ghi nhận tại Vĩnh Long, các giống lúa thơm nhóm ST hiện được thương lái thu mua từ 8.000 đồng/kg, Đài Thơm 8 dao động 6.800 - 7.000 đồng/kg (tăng gần 1.000 đồng/kg so với tháng trước), nhóm OM 5451 ổn định quanh mức 5.800 đồng/kg.

Khi đầu ra có tín hiệu tốt, bà con tự tin hơn dốc vốn đầu tư. Trên khắp các cánh đồng tại xã Hưng Mỹ, Châu Thành, Hùng Hòa, Tiểu Cần, Song Lộc..., tiếng máy cày lật đất phơi ải rộn vang, chuẩn bị xuống giống vụ hè thu 2026.

Tại xã Hưng Mỹ, lịch gieo sạ cho hơn 3.100ha đất lúa đã được chính quyền ấn định hai đợt từ ngày 21/5 - 10/6 nhằm chủ động né rầy và đón nước ngọt. Ông Nguyễn Văn Ngoan, Chủ tịch UBND xã cho biết: “Lúa có giá trở lại, bà con phấn khởi hẳn. Mấy ngày nay, tranh thủ thời tiết thuận lợi, nông dân dọc các tuyến đê bao đã ra đồng dọn cỏ, gia cố bờ đập, chuẩn bị lúa giống theo đúng khuyến cáo kỹ thuật của địa phương”.

Không khí chuẩn bị sản xuất tại các HTX quy mô lớn còn khẩn trương hơn. Tại HTX Nông nghiệp Phát Tài (xã Châu Thành), xã viên đang đồng loạt làm đất để gieo sạ 180ha trong tuần tới. Năm nay, tư duy làm lúa của bà con đã thay đổi rõ rệt nhờ hiệu ứng từ Đề án 1 triệu hecta lúa chất lượng cao, phát thải thấp.

Ông Trần Văn Chung, Giám đốc HTX Phát Tài nhẩm tính: "Trước đây bà con sạ dày tới 20kg/công, nay chuyển sang sạ hàng, sạ thưa chỉ còn 7 - 10kg. Lượng phân bón hóa học giảm 20 - 30%, thuốc bảo vệ thực vật bớt được từ 2 - 3 lần phun xịt. Tính ra, mỗi công đất tiết kiệm hơn 3 triệu đồng tiền vật tư".

Nhờ giảm chi phí đầu vào, nông dân có điều kiện dồn sức nâng chất lượng hạt gạo. Vừa qua, mẫu gạo của HTX Phát Tài gửi đi kiểm nghiệm tại Công ty TNHH Eurofins Sắc Ký Hải Đăng đã đạt các chỉ tiêu an toàn theo tiêu chuẩn khắt khe của Châu Âu (EU) và Nhật Bản.

Do đó, HTX đang cân đối nguồn vốn để tự đứng ra thu mua, bao tiêu, sấy khô và trữ kho cho thành viên, chủ động đợi thời điểm thị trường tốt nhất mới xuất bán.

Vụ hè thu tại Vĩnh Long chưa bao giờ là vụ dễ ăn. Thời tiết đầu vụ nắng gắt dễ làm xì phèn xám bờ ruộng, chưa kể giai đoạn thu hoạch rơi vào tháng 7, tháng 8 âm lịch gặp mưa dầm, trùng với các dịp lễ, Tết truyền thống của đồng bào dân tộc Khmer khiến nhân công thu hoạch lúa trở nên khan hiếm.

Dù vậy, bệ đỡ từ giá lúa hiện tại đang giữ cho nhà nông sự lạc quan. Ngồi bên bờ ruộng vừa tháo nước, ông Kim Minh Tuấn, thành viên HTX Rạch Lợp (xã Hùng Hòa) bấm đốt ngón tay tính toán: “Bình quân 1ha lúa hiện nay nếu trúng mùa, trừ chi phí sản xuất (tiền phân khoảng 12 triệu, thuốc gần 3 triệu, chưa tính công cắt), bà con còn lời khoảng 10 - 12 triệu đồng. Giá neo được tầm này là người làm ruộng yên tâm xuống giống, không phải vừa làm vừa run như trước”.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Vĩnh Long, vụ hè thu 2026, toàn tỉnh có kế hoạch xuống giống khoảng 111 ngàn ha, kỳ vọng năng suất bình quân đạt 5,4 tấn/ha, tổng sản lượng ước đạt xấp xỉ 600 ngàn tấn. Khung thời vụ được chia làm 4 đợt linh hoạt, kéo dài từ giữa tháng 3 đến hết tháng 6/2026 tùy theo nguồn nước từng vùng.

Cơ cấu sản xuất năm nay tiếp tục chuyển dịch mạnh sang phân khúc lúa chất lượng, giá trị cao. Tỉnh ưu tiên nhóm lúa chất lượng cao chiếm đến 70% tổng diện tích; nhóm lúa thơm, đặc sản như ST chiếm 5%, còn lại là các giống chất lượng trung bình phục vụ chế biến.

Ngành nông nghiệp Vĩnh Long đang phối hợp với các địa phương đẩy mạnh tiến độ Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao. Hệ thống bẫy đèn thông minh được vận hành tối đa để dự báo chính xác các đợt dịch hại như rầy nâu, sâu cuốn lá, đạo ôn... giúp bà con chủ động phòng trừ, hạn chế thấp nhất việc phun thuốc BVTV. Công tác thanh, kiểm tra thị trường vật tư nông nghiệp được siết chặt nhằm ngăn chặn tình trạng phân, thuốc giả, găm hàng thổi giá trong giai đoạn cao điểm gieo sạ.

Theo Hồ Thảo/ NNVN