Gian nan nghề nuôi cá lồng bè trên biển trùng khơi

Đặc khu Kiên Hải sở hữu lợi thế thiên nhiên ban tặng với nhiều hòn đảo lớn nhỏ đan xen, tạo thành những vùng vịnh kín gió, nước sâu, tạo điều kiện lý tưởng để phát triển nghề nuôi biển.

Thế nhưng, để biến tiềm năng ấy thành dòng tiền, thành sinh kế bền vững cho người dân lại là một câu chuyện dài đầy mồ hôi và cả nước mắt.

Trò chuyện với chúng tôi, ông Nguyễn Phước Hạnh (48 tuổi), một người con quê gốc xã Châu Phú, tỉnh An Giang, bùi ngùi nhớ lại những ngày đầu ra đảo Nam Du lập nghiệp. Vốn làm nghề mua bán ở đất liền, cơ duyên đưa ông đến với nghề nuôi cá lồng bè trên biển chỉ từ một lần ra thăm người dượng, thấy mô hình hay rồi học hỏi làm theo.

"Nói thì dễ chứ bắt tay vào làm mới thấy trầy trật. Nghề này vốn dĩ "ăn cơm đứng', rủi ro chực chờ từ nguồn nước, dịch bệnh cho đến thiên tai, bão gió, sơ sẩy một chút là mất trắng như chơi", ông Hạnh tâm sự.

Đầu năm 2024, quyết tâm làm giàu thúc giục, ông Hạnh đánh liều thế chấp miếng đất ở quê nhà (huyện Châu Phú, tỉnh An Giang trước đây) để vay vốn đầu tư nuôi cá lồng bè trên biển.

Có tiền trong tay, ông dồn hết vào đóng bè, mua cá bớp giống và thức ăn. Giai đoạn đầu, do chưa nắm vững kỹ thuật nuôi biển, cá hao hụt đến 70%. Không nản chí, vừa làm vừa tích lũy kinh nghiệm, đến nay ông Hạnh đã làm chủ một "cơ ngơi" gồm 7 bè nuôi, mỗi bè rộng 121m2.

Theo ông Hạnh, chi phí nuôi cá bè rất lớn, đặc biệt là giá cá mồi (thức ăn cho cá) liên tục biến động, tăng từ 11.000 đồng/kg vào tháng 5/2025 lên đến 16.000 đồng/kg ở thời điểm hiện tại. Tuy nhiên, nhờ tuân thủ quy trình kỹ thuật, cá bớp của ông sau 8 đến 12 tháng thả nuôi đều đạt trọng lượng từ 5 đến 10kg/con.

"Hiện giá cá bớp đang dao động từ 170.000 đến 180.000 đồng/kg. Trừ hết chi phí, mỗi vụ cá tôi thu về lợi nhuận khoảng 200 đến 300 triệu đồng. Năm nào trúng cá, trúng giá, chuyện đút túi hơn tỷ đồng là bình thường", ông Hạnh phấn khởi chia sẻ.

Cách bè ông Hạnh không xa là khu vực nuôi trồng của bà Nguyễn Thị Hoa. Bà Hoa chia sẻ, bà bời quê hương Thanh Hóa vào Nam lập nghiệp đã 21 năm, bà có 10 năm bám trụ ở Hòn Sơn và 11 năm gắn bó với sóng nước Nam Du. Hiện bà đang sở hữu 4 lồng bè nuôi các loại cá có giá trị kinh tế cao như: cá sao, cá chuột, cá trâu, cá bống mú, cá bớp...

Mỗi ngày, chi phí tiền thức ăn cho cá của gia đình bà Hoa lên tới 4 đến 5 triệu đồng. Để xoay vòng vốn lưu động, bà chọn giải pháp thả nuôi nhiều loại cá và chia làm nhiều đợt. Cứ đều đặn 2 tháng một lần, bà lại tuyển chọn từ 150 đến 200 con cá mú, cá chuột đến tuổi xuất bán. Mỗi đợt thu về khoảng 200 triệu đồng, sau khi trừ chi phí, bà Hoa bỏ túi khoản lãi ròng 100 triệu đồng.

Chính từ những đồng tiền chắt chiu nơi đầu sóng ấy, bà Hoa đã nuôi nấng 3 người con ăn học thành tài, hiện đều là giáo viên các cấp, và người con trai út cũng chuẩn bị bước vào lớp 12.

Bà Hoa trải lòng: "Nghề này vất vả, vốn nặng, đòi hỏi mình phải chịu khó bám bè, hễ thấy cá có dấu hiệu chớm bệnh là phải xử lý ngay. Nhờ trời thương và mình chịu khó, gia đình tôi sống tốt với nghề, mua được nhà cửa khang trang trong đất liền".

Hỗ trợ vốn, giúp nông dân làm giàu từ nuôi cá biển lồng bè ở Kiên Hải

Câu chuyện thành công của ông Hạnh, bà Hoa không còn là hy hữu. Theo số liệu từ UBND đặc khu Kiên Hải, đến nay địa phương đã có trên 200 hộ nuôi cá lồng bè với gần 1.200 lồng bè, sản lượng trung bình hằng năm đạt khoảng 1.200 tấn.

Sự phát triển mạnh mẽ của các lồng bè nuôi cá trên biển hoàn toàn phù hợp với định hướng chiến lược tại Nghị quyết số 36-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về “Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045”.

Trong bối cảnh ngư trường ngày càng cạn kiệt, việc dịch chuyển từ khai thác đánh bắt sang nuôi trồng thủy sản ven biển và quanh các đảo được xem là chiếc "phao cứu sinh" mở ra sinh kế bền vững cho ngư dân.

Để hiện thực hóa bức tranh vĩ mô đó, các tỉnh thành khu vực Tây Nam Bộ đang đặt ra những mục tiêu rất cụ thể. Đơn cử như kế hoạch năm 2026 của ngành nông nghiệp tỉnh An Giang đặt mục tiêu sản lượng nuôi biển đạt trên 133.000 tấn (trong đó cá lồng bè khoảng 20.000 tấn, nhuyễn thể hơn 113.000 tấn). Tầm nhìn xa hơn đến giai đoạn 2026 - 2030, ngành nông nghiệp tỉnh này đặt kỳ vọng tổng sản lượng thủy sản đột phá vượt hơn 9,2 triệu tấn, tăng 24,2% so với giai đoạn trước. Trong đó, diện tích nuôi trồng dự kiến tăng 47,1% và sản lượng cá nuôi lồng bè tăng mạnh 46,1%.

Để đạt được kết quả trên, ông Lê Hữu Toàn, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang đưa ra một loạt giải pháp đồng bộ đang được triển khai mạnh mẽ: từ quy hoạch vùng nuôi thích ứng thiên tai, mở rộng diện tích nuôi tôm sinh thái, hữu cơ dưới tán rừng ngập mặn, cho đến việc đầu tư nâng cấp hệ thống cảng cá, khu neo đậu và hạ tầng hậu cần nghề cá đồng bộ. Đặc biệt, mô hình phát triển kinh tế biển sẽ được gắn kết hài hòa với du lịch sinh thái trải nghiệm, biến mỗi lồng bè nuôi cá của người dân thành một "trạm dừng chân" hấp dẫn du khách.

Tuy nhiên, "rào cản" lớn nhất hiện nay đối với người dân khi muốn chuyển đổi sang mô hình nuôi biển chính là "vốn nặng". Chi phí đầu tư ban đầu cho một hệ thống lồng bè kiên cố, chịu được sóng gió cùng tiền mua con giống, thức ăn lên tới hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng. Nếu không có bệ đỡ tín dụng, khát vọng làm giàu của bà con sẽ mãi chỉ dừng lại ở bờ.

Trao đổi với phóng viên Dân Việt, ông Lâm Quốc Toàn, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nông dân tỉnh An Giang khẳng định: “Nuôi cá lồng bè trên biển đòi hỏi chi phí đầu tư rất cao. Trong thời gian tới, Hội Nông dân sẽ tăng cường phối hợp với các ngành chức năng, đặc biệt là hệ thống ngân hàng như Agribank để đẩy mạnh hỗ trợ nguồn vốn vay ưu đãi cho bà con. Đồng thời, chúng tôi sẽ tháo gỡ nút thắt bằng cách xây dựng các chuỗi liên kết từ khâu sản xuất đến tiêu thụ sản phẩm, tìm kiếm đầu ra ổn định".

"Mục tiêu lớn nhất là làm sao để đồng vốn tín dụng khi đến tay người dân phải thực sự phát huy tối đa hiệu quả, giúp bà con yên tâm bám biển, bám đảo lập nghiệp và làm giàu chính đáng trên vùng biển quê hương", ông Lâm Quốc Toàn nhấn mạnh.

Theo HỒNG CẦM/ DÂN VIỆT